Birdwatching and Birdgardening

Ο "παράδεισος" της Ακρόπολης

2010-09-09T10:50:00.000-07:00

2010-09-09T10:45:00.000-07:00

Τα πουλιά και τα σπάνια φυτά πέριξ του ιερού βράχου

"Η Ακρόπολη δεν είναι μόνο ένα από τα σημαντικότερα μνημεία του παγκόσμιου πολιτισμού. Είναι και ένα πολύ σημαντικό μνημείο της φύσης. Η περιοχή της Ακρόπολης είναι ένας παράδεισος επί της γης". Αυτά είναι τα λόγια του βιολόγου Γρηγόρη Τσούνη, ο οποίος ασχολείται εδώ και χρόνια με την βιοποικιλότητα της Ακρόπολης και μίλησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ για αυτόν τον παράδεισο. Η βόλτα στις περιοχές γύρω από την Ακρόπολη, στου Φιλοπάππου, στην Αρχαία Αγορά, στον πεζόδρομο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου, στους στύλους του Ολυμπίου Διός, ακόμα και στην Πλάκα, εκτός από ένας μοναδικός περίπατος για κάθε επισκέπτη, είναι και μία περιπλάνηση μέσα σε ένα μεγάλο και πλούσιο οικοσύστημα, στο οποίο ζουν σπάνια φυτά και ζώα.

Πανίδα - Η κουκουβάγια, τα γεράκια και το "κροκοδειλάκι"

Εκτός από την κουκουβάγια, που από την αρχαιότητα ζει στην Ακρόπολη, είναι το σύμβολο της θεάς Αθηνάς και ταυτόσημη με τη σοφία και τον πλούτο, μόνιμοι κάτοικοι Ακροπόλεως είναι και ένα πλήθος άλλων ζώων. Τα πιο σπάνια από τα ζώα που απαντώνται είναι: αρπακτικά, όπως τα τρία ζευγάρια βραχοκιρκίνεζου, ένα είδος γερακιού, που φωλιάζει πάνω στον ιερό βράχο, σταχτάρες, γαλαζοκότσιφες, που το κελάηδημά τους μοιάζει με τον ήχο του φλάουτου, δενδρογαλιές και το "κροκοδειλάκι" της Ακρόπολης, ένα σαυράκι που μάλλον έχει μεταφερθεί εκεί από κάποιο νησί του Ιονίου ή του Αιγαίου μαζί με τα μάρμαρα που χρησιμοποιούνται για τις αναστηλώσεις. Συχνότερα, δε, κάνουν την εμφάνισή τους πεταλούδες και έντομα, χερσοχελώνες, πρασινόσαυρες και μικρονυχτερίδες που φωλιάζουν μέσα σε μικρές σπηλιές του ιερού βράχου, αγριοπερίστερα, η δεκαοχτούρα, ο μαυροτσιροβάκος, ο κότσυφας, ο γαλαζοκότσυφας, η καρδερίνα και ο σπουργίτης.

Το χειμώνα "επισκέπτονται" την Ακρόπολη η ποντικοβαρβακίνα, το ξεφτέρι, ο πετρίτης και η τυτώ, η σταχτοσουσουράδα, η λευκοσουσουράδα, ο τρυποφράχτης, ο φυλλοσκόπος, ο καρβουνιάρης, ο κοκκινολαίμης, η τσίχλα, η γαλαζοπαπαδίτσα, το σιρλοτσίχλονο, το ψαρόνι και οι σπίνοι. Ενώ την άνοιξη καταφθάνουν τα αποδημητικά σταβλοχελίδονα και σπιτοχελίδονα που φωλιάζουν στην Πλάκα, περιοχή στην οποία απαντώνται οι περισσότερες χελιδονοφωλιές ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο στην Ευρώπη. Ακόμα, την άνοιξη μπορεί να ακούσει κανείς και το μελωδικό κελάηδημα των αηδονιών και το νυχτερινό κάλεσμα του γκιώνη. Άλλοι εκλεκτοί επισκέπτες της Ακρόπολης είναι ο μυγοχάφτης, οι παπαδίτσες, η καρδερίνα, ο φλώρος, η καρακάξα, και ο μαυροτσιροβάκος. Όλα αυτά συνθέτουν την παραδεισένια πολιτεία των ζώων της Ακρόπολης, χαρίζοντας στον επισκέπτη μία μοναδική εμπειρία.

Ο κ. Τσούνης συνεργάζεται με μία ομάδα ανθρώπων που έχουν εκτιμήσει τη σημαντικότητα της βιοποικιλότητας της Ακρόπολης και έχουν αναλάβει σημαντικές πρωτοβουλίες για την προστασία της. Ο ίδιος λέει: "Βρισκόμαστε σε πολύ καλό δρόμο. Υπάρχει μια πολύ καλή συνεργασία με τον έφορο της Α' εφορίας αρχαιοτήτων, κ. Αλέξανδρο Μάντη, και τις αρχαιολόγους Σοφία Μοσχονησιώτη, Έφη Κασάπογλου και Αμαλία Γιαννακοπούλου και ήδη έχουν γίνει αρκετά. Βάλαμε 50 τεχνητές φωλιές και ταΐστρες γύρω από την Ακρόπολη για τις κουκουβάγιες, για τα κοτσύφια, τις παπαδίτσες, τους κοκκινολαίμιδες. Αρκετές φωλιές φιλοξενούν ήδη πουλιά και του χρόνου θα έχουμε ακόμα μεγαλύτερη επιτυχία. Με τον καινούριο χρόνο, σκοπεύουμε να βάλουμε φωλιές και ταΐστρες και για τα γεράκια".

Χλωρίδα- Η μοναδική Micromeria Acropolitana

Στον περίπατο στην Ακρόπολη, κάποιος θα βρει μαργαρίτες, μολόχες, παπαρούνες, στερνμπεργκιές, πεντάνευρα, χαμομήλια, περδικάκια, κάππαρες και βρωμούσες, αλλά και την μοναδική Μικρομέρια Ακροπολιτάνα (micromeria acropolitana). "Πρόκειται για ένα φυτό που φύεται στον ιερό βράχο της Ακρόπολης και πουθενά αλλού στον κόσμο και προϋπάρχει του Παρθενώνα" αναφέρει με υπερηφάνεια ο κ. Τσούνης, που ανακάλυψε, ύστερα από περισσότερα από 100 χρόνια, ξανά την ύπαρξή του. Το εν λόγω φυτό είχαν πρώτοι ανακαλύψει δύο Γάλλοι βοτανολόγοι, το 1906, και από εκεί και μετά χάθηκε. Το 2006, ο κ. Τσούνης κάνοντας μία βόλτα στον αρχαιολογικό χώρο, με τον εικοσιενός ετών σήμερα γιο του Λάμπρο που τον ακολουθεί κατά πόδας, βρήκαν αυτό το σπάνιο φυτό. Πέρυσι, ήρθαν σε επαφή με την καθηγήτρια Κιτ Ταν, του Πανεπιστημίου της Κοπεγχάγης, η οποία αναγνώρισε το φυτό. Η ίδια ήρθε αργότερα στην Αθήνα και επιβεβαίωσε ότι πρόκειται γι’ αυτό το σπάνιο είδος που φύεται αποκλειστικά και μόνο στην Ακρόπολη.

"Αυτό που κρίνουμε απαραίτητο είναι να προστατευτεί αυτό το φυτό. Γίνονται μεγάλες προσπάθειες από εμάς για να προστατέψουμε το φυτό και να κάνουμε και άλλες ενέργειες. Θα βγούνε ενημερωτικά φυλλάδια, αφίσες, βιβλία, ενημερωτικές πινακίδες για την χλωρίδα και την πανίδα της περιοχής, ενώ είναι στα σχέδια να γίνουν κάποιοι βιολογικοί κήποι με αρωματικά φυτά, στους ελεύθερους χώρους γύρω από το θέατρο του Διονύσου, οι οποίοι θα είναι πλήρως προσβάσιμοι και για τα άτομα με αναπηρία" επεσήμανε ο κ. Τσούνης.

Πώς εξηγείται, όμως, το γεγονός ότι υπάρχει τόσο σημαντική βιοποικιλότητα στην Ακρόπολη; "Γενικά, οι αρχαιολογικοί χώροι είναι χώροι μεγάλης βιοποικιλότητας. Το γεγονός ότι τα φυτά και τα ζώα βρίσκονται μέσα στον αρχαιολογικό χώρο της Ακρόπολης σημαίνει ότι είναι διασφαλισμένα κατά ένα μεγάλο ποσοστό. Είναι καθαρός ο χώρος, δεν χρησιμοποιούνται φυτοφάρμακα, δεν υπάρχουν κυνηγοί. Είναι μέσα στην πόλη, άρα είναι πιο ζεστά τον χειμώνα. Τα πουλιά φεύγουν από τον χώρο της Ακρόπολης και φωλιάζουν στα μπαλκόνια και τις ταράτσες των γύρω σπιτιών, για παράδειγμα. Επίσης, η πεζοδρόμηση της Διονυσίου Αρεοπαγίτου βοήθησε πάρα πολύ", εξήγησε ο κ. Τσούνης. Καταλήγοντας, εξέφρασε την επιθυμία για απτή συνδρομή στο έργο του, λέγοντας: "Η θέληση για προσφορά είναι δεδομένη, ωστόσο αυτό που χρειάζεται να γίνει στο μέλλον είναι να βρεθούν κάποιοι χορηγοί που θα μας συνδράμουν σε αυτό το έργο, έτσι ώστε να αγοραστούν κάμερες, που θα βοηθήσουν, όχι μόνο να προστατευθεί το φυτό, αλλά και ο ίδιος ο χώρος της Ακρόπολης".

Ο Γρηγόρης Τσούνης είναι υπεύθυνος του ηλεκτρονικού περιοδικού www.greenapple.gr

Η ΑΚΡΙΒΟΘΩΡΗΤΗ ΜΙΚΡΟΜΕΡΙΑ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ

2010-06-20T01:41:00.000-07:00

2010-06-20T01:39:00.000-07:00

Micromeria acropolitana

Η ΑΚΡΙΒΟΘΩΡΗΤΗ ΜΙΚΡΟΜΕΡΙΑ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ

2010-06-20T01:18:00.000-07:00

Το φυτό Micromeria acropolitana, το στενότοπο ενδημικό είδος της Ακρόπολης, που θεωρούνταν εδώ κι έναν αιώνα εξαφανισμένο, ανακαλύφθηηκε ξανά στον ιερό βρόχο. Παρά τις πολλές βοτανικές έρευνες που είχαν γίνει στην περιοχή, το μικρό πολυετές φυτό ήταν γνωστό μόνο από την αναφορά του Halacsy (1908). Από τότε είχε xαθεί και θεωρούνταν παγκοσμίως εξαφανισμένο, μέχρι το 2006, όταν το ανακάλυψαν ο βιολόγος Γρηγόρης Τσούνης μαζί με τον γιο του Λάμπρο, που κατοικούν στην περιοχή της Ακρόπολης και μελετούν το οικοσύστημά της.
<<Από την πρώτη στιγμή που είδαμε τα φυτά, καταλάβαμε ότι είχαμε αανακαλύψει τον χαμένο θησαυρό του ιερού βράχου>>, δηλώνει ο Γρ.Τσούνης στο Explore Nature. "ο πληθυσμός του φυτού όλα αυτά τα χρόνια παρέμεινε σταθερός με μια μικρή αύξηση το 2009. Δεν είδαμε να το επισκέπτονται μέλισσες, σφήκες ή πεταλούδες.. Αντίθετα, τους μαύρους μικρούς σπόρους της micromeria είδαμε να μεταφέρουν τα μυρμήγκια>>. Την ανακάλυψη επιβεβαίωσε και η δρ Κit Tan, καθηγήτρια Βοτανικης στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγxάγnς που έχει ασχοληθεί επισταμένα με την ενδημική ελληνική χλωρίδα. Το λουλούδι φυτρώνει σε βραχώδη μέρη όπου υπάρχει λίγο χώμα και ανθίζει τον Μάιο - Ιούνιο με μικρά ροζ άνθη. "Η μικρομέρια βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο, καθώς ο πληθυσμός της δεν ξεπερνά τα 200 άτομα. Πρέπει να προστατευθεί και να διαφυλαχθεί ως κόρη οφθαλμού", τονίζει ο κ. Τσούνης.
Πέρα από τη Μικρομερια, η περιοχή της Ακρόπολης είναι ένα πλούσιο οικοσύσmμα. Οπως εξηγεί ο Γρ. Τσούνης, εκεί φύονται κι άλλα ενδημικά φυτά mς Ελλάδας. Eπιπλέoν, σmν περιοχή μπορεί κανείς να δει βραχοκιρκίνεζα και γαλαζοκότσυφες,κoυκoυβάγες,σταβλoxελίδονα, σταχτάρες, αρκετά ζευγάρια από τσαλαπετεινούς, όπως επίσης κότσυφες και μαυροτσιροβάκους. Τον χειμώνα κάνουν τηv εμφάνισή τους η ποντικοβαρβακίνα, το ξεφτέρι, ο πετρίτης, η τυτώ. Πρόσφατα η Α' Εφορεία Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων εγκατέστησε τεxvnτές φωλιές και ταίστρες για τα πουλιά στην ευρύτερη περιοχή. Στα σπήλαια βρίσκουν καταφύγιο οι μικρονυχτερίδες, ενώ στη νότια πλευρά της Ακρόπολης εντoπίστηκε πρόσφατα και το κροκοδειλάκι ,(Laudakia stellio) μια σαυρα που παρατηρείται για πρώτη φορά σmν Αττική, καθώς ζει στα vnσιά του Αιγαίου, σmν Κέρκυρα, στους Παξούς και κοντά στη Θεσσαλονίκη.
Explore Nature, ΕΘΝΟΣ Τευχος 24, Μεγαλο Σαββατο 3 Απριλιου 2010.

Η ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ

2010-06-07T03:59:00.000-07:00

2010-06-07T03:57:00.000-07:00

Photos by Lambros Tsounis

2010-06-07T03:36:00.000-07:00

Οι αρχαιολογικοί χώροι είναι από τη φύση τους νησίδες άγριας ζωής, γιατί εδώ προσφέρονται οι κατάλληλες συνθηκες για την ανάmυξη πλούσιας χλωρίδας - βλάστησης - πανιδας και προσφέρουν ασφαλές καταφύγιο για την αναπαραγωγή και τη διατροφή μεγάλου αριθμού πουλιών.
Στην Ακρόπολη, από παλιά, αλλά ακόμη και σήμερα, φωλιάζει η Κουκουβάγια (Athene noctua), σύμβολο της θεάς Αθηνάς και της Σοφίας..
Στα βράχια της Ακρόπολης, εκτός από τα Αγριοπερίστερα. φωλιάζουν τα σπάνια Βραχοκιρκίνεζα (Falco tinnunculus) (δύο ζευγάρια) και οι Γαλαζοκότσυφες (Monticola soIitarius) που το κελάηδημά τους μοιάζει με τον ήχο του φλάουτου.
Την άνοιξη σκίζουν τον ουρανό με χάρη τα Σπιτοχελίδονα (Delichon urbica), τα Σταβλοχελίδονα (Hirundo rustica) (που φωλιάζουν στην Πλάκα) και οι Σταχτάρες (Apus apus και Apus melba), που τείνουν να εξαφανιστούν. Αυτές φωλιάζουν στις σπηλιές του Ιερού Βράχου.
Στο φυσικό περιβάλλον της Ακρόπολης, με την πλούσια βλάστηση, που είναι προστατευμένο από τις ανθρώπινες δραστηριότητες, την άνοιξη φωλιάζουν επίσης αρκετά ζευγάρια (περίπου 10) από Τσαλαπετεινούς (Upupa epops). Οταν δέν φωλιάζουν στα δένδρα,χρησιμοποιούν τρύπες του Ιερού Βράχου για να φωλιάσουν. Άλλα πουλιά που βρίσκουν καταφύγιο και φωλιάζουν εδώ είναι: η Δεκαοχτούρα, ο Μυγοχάφτης, ο Κότσυφας, οι Παπαδίτσες, η Καρδερίνα, ο Φλώρος, η Καρακάξα, το Σπουργίτι, ο Μαυροτσιροβάκος.
Όταν αρχίζει να χειμωνιάζει και τα αποδημητικά έχουν φύγει, τότε μένουν τα μόνιμα και οι χειιμωνιάτικοι επισκέπτες, που έρχονται στην Ακρόπολη αυτή την εποχή. Τα μόνιμα είναι τα Αγριοπερίστερα, η Δεκαοχτούρα, ο Μαυροτσιροβάκος, ο Κότσυφας, ο Γαλαζοκότσυφας, η Καρδερίνα, ο Σπουργίτης. Το χειμώνα κάνουν την εμφάνισή τους η Ποοντικοβαρβακίνα, το Ξεφτέρι, ο Πετρίτης και η Τυτώ.
Αλλοι χειμωνιάτικοι επισκέπτες, που έρχονται από τον κρύο βορρά και βρίσκουν καταφύγιο στους αρχαιολογικούς χώρους της Ακρόπολης, είναι: η Σταχτοσουσουράδα, η Λευκοσουσουράδα, ο Τρυποφράχτης, ο Φυλλοσκόπος, ο Καρβουνιάρης, ο Κοκκινολαίμης, η Τσίχλα, η Γαλαζοπαπαδίτσα, το Σιρλοτσίχλονο, το Ψαρόνι, οι Σπίνοι..
Την άνοιξη μπορεί να παρατηρήσει κανείς να πετούν πάνω από την Ακρόπολη, σε διαφορετικούς σχηματισμούς, πουλιά που τραβούν για το βορρά, όπως Χήνες, Γερανοί, Ερωδιοί, Νυχτοκόρακες, Ασπροπάρηδες και διάφορα άλλα αρπακτικά.
Την άνοιξη (τις πρώτες μέρες των αποδημιών), μπορεί να ακούσει κανείς και το μελωδικό κελάηδημα των Αηδονιών. Επίσης, στις αρχές της άνοιξης πάντοτε, το νυχτερινό κάλεσμα του Γκιώνη, αλλά και της Κουκουβάγιας (όλο το χρόνο).
Η περιοχή της Ακρόπολης είναι πλούσια και σε ασπόνδυλα (έντομα, πεταλούδες). Υπάρχουν επίσης στο χώρο Χερσοχελώνες, Πρασινόσαυρες, το Κροκοδειλάκι και σπάνια κάνει την εμφάνισή της και η Δενδρογαλιά. Μέσα στα σπήλαια που υπάρχουν στο χώρο της Ακρόπολης, βρίσκουν κααταφύγιο οι Μικρονυχτερίδες (Pipistrellus pipistrellus).
Όλοι γνωρίζουν ότι η Αττική είναι ένας μεγάλος βοτανικός κήπος, το ίδιο ισχύει όμως για την Ακρόπολη και τους γύρω λόφους. Ανάμεσα στις Μαργαρίτες, στις Μολόχες, στις Παπαρούνες, στις Στενμπέργιες, στα Πεντάνευρα, τα Χαμομήλια, τα Περδικάκια, τις Κάππαρες και τις Βρωμούσες, υπάρχουν ενδημικά και σπάνια φυτά. Ένα απ` αυτά, το πιο σημαντικό ενδημικό, είναι η Micromeria acropolitana.
Η Μικρομέρια της Ακρόπολης είναι ένα μικρό πολυετές φυτό, που φυτρώνει αποκλειστικά στην περιοχή της Ακρόπολης. Είναι ενδημικό της Ακρόπολης, που ειχε χαθεί το 1908 και ανακαλύφθηκε ξανά απο το Γρηγόρη Τσούνη και το Λάμπρο Τσούνη (8-7-2009 έγινε η επιβέβαιωση της ανακάλυψης)..
Στο χώρο της Ακρόπολης φύονται και άλλα ενδημικά, όπως: η Centaurea attica, η Centaurea raphanina mixta, η Inula verbascifolia methanea, το Ornirhogalum atticum, καθώς και ορισμένα σπάνια για τον ελληνικό χώρο φυτά, όπως το Peganum harmala και το Biarum tenuifolium. Στο βράχο της Ακρόπολης υπάρχουν επίσης μερικά αξιόλογα βραχόφιλα φυτά, όπως η Scrophularia heterophyla, το ελληνικό ενδημικό Inula verbascifolia methanea, το mεριδόφuτο Cheilanthes vellea, κ.ά.
Επίσης,στη νότια πλευρά της Ακρόπολης, υπάρχει μια σαύρα που μοιάζει με μικρό Κροκοδειλάκι (Agama stellio)η (Laudakia stellio). Ζει συνήθως σε άνυδρες και ξηρές περιοχές. Βρίσκεται στα νησιά του Αιγαίου (ΒΑ Αιγαίο, Κυκλάδες, Δωδεκάνησα). Στην Κέρκυρα, στους Παξούς και σε μερικές περιοχές κοντά στη Θεσσαλονίκη, όπου πιθανώς έχει εισαχθεί εκεί από τον άνθρωπο.
Το Κροκοδειλάκι παρατηρείται για πρώτη φορά στην Αττική! Η πρώτη παρατήρηση έγινε στις 22 Οκτωβρίου του 2009. Το συγκεκριμένο είδος μάλλον έχει εισαχθεί από τον άνθρωπο. Ίσως έφτασε εδώ με τα μάρμαρα που φέρνουν για τις αναστηλώσεις των μνημείων της Ακρόπολης. Το θέμα έχει ενδιαφέρον και θα συνεχίσουμε να το μελετάμε Πάνω από 15 χρόνια μελετούμε το χώρο της Ακρόπολης,την Αρχαία Αγορά και τους γύρω λόφους και αρχαιολογικούς χώρους. Αν και βρισκόμαστε σχεδόν στο κέντρο της πόλης,η βιοποικιλότητα είναι από τις πιο πλούσιες και δεν έχει η περιοχή να ζηλέψει τίποτα απο άλλες σημαντικές περιοχές της χώρας. Είναι αναγκαίο να ληφθούν μέτρα για την προστασία της χλωρίδας,και της πανίδας. Έτσι ,θα μπορέσει να διατηρηθεί ο χλωριδικός πλούτος και γενικότερα η βιοποικιλότητα της περιοχής.

ΠΑΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΓΙΟΣ ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΟΥΝ ΞΑΝΑ ΤΗ MICROMERIA ACROPOLITANA

2010-06-02T10:15:00.000-07:00

2010-06-02T10:04:00.000-07:00

ΠΑΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΓΙΟΣ ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΟΥΝ ΞΑΝΑ ΤΗ MICROMERIA ACROPOLITANA
Εθεωρείτο εξαφανισμένο είδος από την ελληνική και την παγκόσμια χλωρίδα για περισσότερο από έναν αιώνα. Κι όμως, η Micromeria acropolitana, το ενδημικό φυτό της Ακρόπολης που ζει μόνο εκεί και πουθενά αλλού στον κόσμο, ανακαλύφθηκε ξανά στον Ιερό Βράχο! Ο Ελληνας βιολόγος Γρηγόρης Τσούνης, ο οποίος εντόπισε το «φυτό-φάντασμα», μοιράζεται με το ΟΙΚΟ την ανακάλυψή του
http://www.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_kathcommon_1_08/08/2009_1289061

Στο Μαγικό Κόσμο των Πρεσπών

2010-02-06T03:49:00.000-08:00

2010-02-06T03:46:00.000-08:00

2010-02-06T03:34:00.001-08:00

Oι λίμνες Mικρή και Mεγάλη Πρέσπα, εκτός από Eθνικός Δρυμός είναι και ένας από τους 11 Eλληνικούς υγρότοπους Ramsar. Στην περιοχή των Πρεσπών έχουμε μια σπάνια βιοποικιλότητα. Eκτός απ` το μεγάλο αριθμό των φυτικών ειδών, υπάρχουν στο Δρυμό 23 είδη ψαριών, έντεκα είδη αμφιβίων, εικοσιένα είδη ερπετών και πάνω από 40 είδη θηλαστικών.. H μεγάλη αξία όμως των Πρεσπών βρίσκεται στο γεγονός ότι αποτελεί χώρο αναπαραγωγής πολλών σπανίων και απειλουμένων με εξαφάνιση πουλιών. Eδώ έχουν καταγραφεί 260 είδη πουλιών, 65 απ` τα οποία είναι σπάνια ή απειλούμενα.Η πρώτη ορνιθολογική αναφορά έγινε απ` τον Αγγλο Ορνιθολόγο Thorpe, το 1936, σύμφωνα με τον οποίο η Πρέσπες `δεν παρουσίαζαν μεγάλο ορνιθολογικό ενδιαφέρον`, Όμως, μεταπολεμικά, αυτή η εικόνα αλλάζει, ύστερα από λεπτομερείς αναφορές των ορνιθολόγων Brosselin και Moliner το 1968, και παρατηρήσεις των Γάλλων αδελφών Terrasse το 1969-70.Το 1973, με τις παρατηρήσεις του ορνιθολόγου Geroudet, αποκαλύπτεται η τεράστια ορνιθολογική αξία της περιοχής. Έτσι, με βάση τις εισηγήσεις της Ελληνικής Εταιρίας Προστασίας της Φύσης, από το 1971, η περιοχή των Πρεσπών ανακηρύσεται σε Εθνικό Δρυμό το 1974. Στη Mικρή Πρέσπα φωλιάζει ένα απ` τα σπανιότερα πουλιά του κόσμου, ο Aργυροπελεκάνος (Pelecanus crispus). O Aργυροπελεκάνος στην Eλλάδα φωλιάζει, στον Aμβρακικό Kόλπο και στις Πρέσπες. O Aργυροπελεκάνος βρίσκεται στο `Red data book` της IUNC, για τα είδη που κινδυνεύουν να εξαφανισθούν από τον πλανήτη μας. Eπίσης, η μοναδική περιοχή φωλιάσματος για το Pοδοπελεκάνο (P. onocrotalus) είναι οι Πρέσπες στην Eλλάδα. Αλλα σπάνια είδη που φωλιάζουν στη Mικρή Πρέσπα είναι ο Xηνοπρίστης, ο Aργυροτσικνιάς, η Aγριόχηνα, η Λαγγόνα, ο Kορμοράνος, ο Λευκοτσικνιάς, ο Πορφυροτσικνιάς, ο Σταυραετός, ο Xρυσαετός, ο Xρυσογέρακας κ.ά. Στην περιοχή υπάρχουν πάνω απο 40 είδη θηλαστικών με πολλά σπάνια, όπως η Aρκούδα (Ursus arctos) που είναι υπό απειλή. O λύκος, η βίδρα, ο αγριόγατος, το ζαρκάδι, η αλεπού, ο ασβός. Kαμιά φορά φτάνει στις γύρω από τη λίμνη βουνοκορφές και κανένας λύγκας που κατεβαίνει από την Aλβανία. Tα ζώα και τα φυτά έχουν βρει στην καταπληκτική αυτή περιοχή τον παράδεισό τους. Στην Πρέσπα βρίσκονται 13 χωριά και οικισμοί με 1.500 κατοίκους, Ψαράδες, Bροντερό, Πύλη, Αγιος Aχίλλειος, Λαιμός, Aγ. Γερμανός, Mηλιώνα, Kαλλιθέα, Πλατύ, Λευκώνας, Kαρυές, Oξυά, Mικρολίμνη. Πριν από τον πόλεμο, ο πληθυσμός των χωριών ξεπερνούσε τις 10.000. Σήμερα ο τόπος γερνάει και ερημώνει. Λίγες νέες οικογένειες, λίγα παιδιά. Aρνητικό σημείο της ιστορίας του πληθυσμού ήταν ο εμφύλιος. Oι άνθρωποι χάθηκαν, έφυγαν, πήγαν στη Φλώρινα, στη Kαστοριά, στη Θεσσαλονίκη, στη Πτολεμαΐδα. Σήμερα οι λιγοστοί που απέμειναν ασχολούνται με την αλιεία στις λίμνες, καλλιεργούν φασόλια, έχουν μικρά κοπάδια με πρόβατα και κάποιοι άρχισαν να ασχολούνται με τον αγροτοτουρισμό και τον οικοτουρισμό.

Νεαρά Μιλτοχελίδονα ( Hirundo daurica )

2009-08-19T03:23:00.000-07:00

Σταβλοχελίδονο ( Hirundo rustica )

2009-08-19T02:55:00.000-07:00

Ανήκει στα Στρουθιόμορφα. Είναι λίγο πιο μικρό από το Σταβλοχελίδονο. Έχει ουρά χωρίς λευκές κηλίδες και
ουροπύγιο κοκκινωπό. Η οφθαλμική λωρίδα είναι ξανθοκαστανή ο λάρυγγας κρεμ.
Το κάτω μέρος είναι χωρίς σκοτεινή κηλίδα στο λαιμό. Αναγνωρίζεται αμέσως από
το κοκκινωπό ουροπύγιο.
Ζει σε βράχους, κοντά στη θάλασσα, σε πεδιάδες ή σε καλλιέργειες. Τρέφεται με
μικρά έντομα.
Η φωλιά του είναι φτιαγμένη με λάσπη κάτω από γέφυρες σε βράχους, κοιλότητες
ή σκεπές. Γεννάει δύο φορές, το Μάιο - Ιούλιο, 5 έως 6 αυγά.

(Νεαρά Μιλτοχελίδονα σε δοκιμαστικές πτήσεις.
Οι φωτογραφίες είναι από την περιοχή της Ραφήνας, Αττική.)
Τα Μιλτοχελίδονα είναι από τα πιο σπάνια χελιδόνια στην Ελλάδα.

ΔΑΚΤΥΛΙΩΣΗ: ΜΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΜΕΘΟΔΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΛΕΤΗ ΤΗΣ ΑΠΟΔΗΜΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΥΛΙΩΝ

2009-07-10T04:52:00.000-07:00

2009-07-10T04:36:00.000-07:00

Mιά βασική μέθοδος για τη μελέτη της αποδημίας των πουλιών είναι η
δακτυλίωση. Το 1740 ο Johann Leonhard Frisch, από το Βερολίνο,
έδεσε κόκκινη κλωστή στα πόδια μερικών χελιδονιών πριν αναχωρήσουν
για τη φθινοπωρινή αποδημία τους. Ο πρώτος όμως δακτυλιωτής ήταν ο
Αμερικανός John James Audubon. Δύο από τους νεαρούς Μυγοχάφτες
που είχε δακτυλιώσει με ασημένιο σύρμα γύρισαν και τον επόμενο χρόνο.
Το 1889, ο Δανός ορνιθολόγος H.C.C. Mortensen δακτυλίωσε 164 Ψαρόνια
(Sturnus vulgaris) με δακτυλίδια από τσίγκο, που πάνω έφεραν το έτος
και την τοποθεσία της δακτυλίωσης, ενώ το 1902 επιχείρησε το ίδιο ο
Paul Bartsch, από την Ουάσιγκτον, που δακτυλίωσε με δακτυλίδια τα οποία
έγραφαν επάνω "να επιστραφεί στο Smithsonian Institution".
Ο Bartsch έλαβε δύο δακτυλίδια, το ένα απ' την Κούβα και το άλλο απ' το
Τορόντο.
Σήμερα η δακτυλίωση ("Banding" στην Αμερική και "Ringing" στην
Ευρώπη ) είναι αρκετά αναπτυγμένη σε όλες τις ηπείρους, ακόμη και στην
Ανταρκτική.
Τα πουλιά πιάνονται με ειδικά ιαπωνικά δίχτυα "Mist-nests", ή με άλλες
παγίδες, και αφού μετρηθούν όλα τα στοιχεία τους (βάρος, ράμφος, φτερούγα,
ουρά κ.ά.) δακτυλιώνονται και αφήνονται ελεύθερα. Τα δακτυλίδια είναι
φτιαγμένα από αλουμίνιο και οι διαστάσεις ποικίλλουν ανάλογα με το είδος.
Επάνω στο κάθε δακτυλίδι υπάρχει ένας αριθμός και τα αρχικά του οργανισμού
που διενεργεί τη δακτυλίωση.
Χάρη σ'αυτή τη μέθοδο μάθαμε πολλά μυστικά για τη συμπεριφορά των πουλιών:
ανακαλύφθηκαν οι διαδρομές, η ηλικία, ο χώρος αναπαραγωγής και οι κίνδυνοι
που τα απειλούν.
Η δακτυλίωση μας πληροφορεί κυρίως για δύο περιόδους της ζωής ενός πουλιού:
εκείνη κατά την οποία δακτυλιώνεται και εκείνη που ξαναπιάνεται. Η συγκέντρωση
αυτών των πληροφοριών μας δίνει στοιχεία χρήσιμα στη βιολογία, την ηθολογία
και την οικολογία, που έχουν μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον.
Σήμερα η δακτυλίωση των πουλιών είναι παγκοσμίως αναγνωρισμένη ως μια πολύ
σημαντική μέθοδος που την εφαρμόζουν σε πολλές χώρες.
Με τη δακτυλίωση:

Γνωρίσαμε τους διαδρόμους αποδημίας των αποδημητικών πουλιών
και τις πιο σημαντικές περιοχές ανάπαυσης και διατροφής.

Ανακαλύψαμε με μεγαλύτερη ακρίβεια τις περιοχές αναπαραγωγής και εκείνες
που ξεχειμωνιάζουν.

Μάθαμε τη διάρκεια των ταξιδιών και τις επιπτώσεις των κλιματολογικών συνθηκών σ' αυτά.

Ανακαλύφθηκε ποιά είδη είναι επιμέρους αποδημητικά.

Μελετήθηκε ο ρόλος τους στην αποίκιση νέων περιοχών.

Μάθαμε τη (μέση) διάρκεια ζωής των διαφόρων ειδών, την ηλικία που
ένα πουλί (ένα συγκεκριμένο είδος) είναι σε περίοδο αναπαραγωγής και
αν παραμένει ακόμα και σε προχωρημένη ηλικία.

Πληροφορηθήκαμε τις βασικές αιτίες θανάτου των διαφόρων ειδών.

Μάθαμε τη δυναμική των πληθυσμών τους (common species): την
ετήσια αριθμητική εναλλαγή, το επί τοις εκατό ποσοστό (%) των νεαρών σε
έναν πληθυσμό από εποχή σε εποχή και από χρόνο σε χρόνο.

Κιρκινεζοφτερουγίσματα !

2009-06-01T10:55:00.000-07:00

2009-06-01T10:39:00.000-07:00

Το Κιρκινέζι (Falco naumanni) φωλιάζει σε αποικίες από 20-30 ζευγάρια επίσης
από 2-3 ζευγάρια ή μέχρι μερικές εκατοντάδες ζευγάρια.
Καταλαμβάνουν την επικράτεια της αναπαραγωγής τους το τέλος Μαρτίου -
Απριλίου.
Το αρσενικό χαρίζει τροφή στη θηλυκιά και το ζευγάρωμα γίνεται κοντά στη φωλιά.
Δεν φτιάχνουν φωλιές, αλλά βρίσκουν κοιλώματα, τρύπες σε βράχους, κτήρια,
χαλάσματα, γέφυρες, μνημεία στην εξοχή αλλά και στις πόλεις.
Γεννούν 2-6 αυγά ή πιο συχνά 2-5 αυγά. Το κλώσημα διαρκεί 28 ημέρες.
Οι νεοσσοί τρέφονται στην αρχή κυρίως από το αρσενικό, αργότερα και από το
θηλυκό, με έντομα και αρθρόποδα.
Τα πρώτα φτερουγίσματα τους αρχίζουν μετά από 26-28 ημέρες κυρίως στα μέσα
Ιουλίου (στις μεσογειακές περιοχές).

Λεσίνι: Το χωριό των Κιρκινεζιών (Falco naumanni)

2009-05-31T12:07:00.000-07:00

2009-05-31T10:55:00.000-07:00

Τις δεκαετίες του 50 και του 60 τα γεράκια, τα κιρκινέζια φτεροκοπούσαν χωρίς μεγάλα
προβλήματα στον ουρανό της Ελλάδας
Στην περιοχή της Αιτωλοακαρνανίας υπήρχαν πολλές αποικίες παντού, σχεδόν σ' όλα τα χωριά και τις πόλεις της.
Σιγά-σιγά οι πληθυσμοί άρχισαν να φθίνουν σ' όλη την Ελλάδα αλλά και στην
Αιτωλοακαρνανία. Οι αιτίες μείωσης αυτών των σπάνιων αποδημητικών αρπακτικών ήταν
πολλές.
Πρώτα απ' όλα επηρέασαν αρνητικά τους πληθυσμούς τα φυτοφάρμακα και τα χημικά
που άρχισαν να χρησιμοποιούνται σε μεγάλες ποσότητες και χωρίς κανένα ιδιαίτερο
έλεγχο και προστασία για την υγεία των αγροτών αλλά και για τις επιπτώσεις στους
άλλους οργανισμούς.
Τα σπίτια παλαιότερα, παντού στην επαρχία τα σκέπαζαν με κεραμίδια, έτσι αυτά τα μικρά
αρπακτικά εύρισκαν καταφύγιο κάτω από τις στέγες των σπιτιών όπου έφτιαχναν πολλά
μαζί τις φωλιές τους (πουλιά κοινωνικά).
Σήμερα τα σπίτια δεν χτίζονται όπως παλαιότερα. Δεν χρησιμοποιούν στέγες με κεραμίδι
αλλά ρίχνουν παντού τσιμεντένιες ταράτσες, με αποτέλεσμα τα πουλιά να χάνουν τους
χώρους φωλιάσματος.
Επίσης εκείνη την εποχή (50 και 60) τα πουλιά κινδύνευαν από κάποιους που συνέλεγαν
αυγά και νεοσσούς.
Τα πράγματα άρχισαν να γίνονται δραματικά για τα κιρκινέζια (Falco naumanni) όταν την
περίοδο του 70, αρκετοί άρχισαν να κάνουν χρήση των Φλόμπερ, και τα κιρκινέζια ήταν
εύκολος στόχος γι' αυτούς μια και τα πουλιά αυτά βρίσκονταν μέσα στις πόλεις και τα χωριά, και κάποιοι έκαναν τις πρώτες, κυνηγετικές ασκήσεις πάνω σ' αυτά!
Παλαιότερα στην Αιτωλοακαρνανία χαιρόσουν να τα βλέπεις να πετούν στο Μεσολόγγι,
στο Αιτωλικό, στη Κατοχή, στο Λεσίνι, στο Αγγελόκαστρο, στη Μακρυνεία, στο Θέρμο,
στο Αγρίνιο, στην Αμφιλοχία, στη Βόνιτσα και αλλού.
Σήμερα υπάρχει μόνο μια σημαντική αποικία στο Λεσίνι (περίπου 30 ζευγάρια) που
φτιάχνουν τις φωλιές τους στα λιγοστά παλιά σπίτια και στα χαλάσματα του χωριού.
Όλοι στο χωριό Λεσίνι δίνουν μεγάλη προσοχή στην προστασία αυτών των μικρών
αρπακτικών.
Πέρσι μάλιστα τοποθέτησαν και 100 τεχνητές φωλιές, για να βρίσκουν χώρο για φώλιασμα
αυτά τα πουλιά.
Οι φωλιές δεν είχαν μεγάλη επιτυχία γιατί πάνω απ' όλα είναι μικρές οι διαστάσεις τους και δεν χωρούσαν καλά οι γονείς και οι νεοσσοί.
Πέρυσι μόνο 3 ζευγάρια έκαναν χρήση των τεχνητών φωλιών. Φέτος όταν επισκεφθήκαμε το
χωριό τέλος Απριλίου μόνο δύο θηλυκές έδειχναν ενδιαφέρον για τις φωλιές.
Οι τεχνητές φωλιές για τα κιρκινέζια πρέπει να είναι πιο μεγάλες (βλέπε: Πρόταση για φωλιά
Κιρκινεζιών (Γρηγόρη Τσούνη και Λάμπρου Τσούνη) για να έχουν χώρο να φωλιάζουν.
Περισσότερα στοιχεία και πληροφορίες για τα Κιρκινέζια στο Λεσίνι κατά τη διάρκεια του
καλοκαιριού. Θα επανέλθουμε σύντομα.

ΚΑΛΑΜΟΚΑΝΑΔΕΣ (Himantopus himantopus): ΟΙ ΙΠΠΟΤΕΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

2009-05-12T23:04:00.000-07:00

2009-05-12T23:00:00.001-07:00

Ο Καλαμοκανάς ανήκει στην τάξη των Χαραδριόμορφων και στην οικογένεια Ανωραμφίδες.
Είναι μεγάλος, όπως ένας γλάρος, με πόδια όμως πολύ μακριά κόκκινα. Όταν πετάει περνούν ακόμη και την ουρά του (18 εκ. περ.). Έχει φτερά μαύρα και το κάτω μέρος λευκό. (38 εκ.). Το καλοκαίρι το αρσενικό έχει τη ράχη και το πάνω μέρος του κεφαλιού μαύρα. Η θηλυκιά έχει το κεφάλι και το λαιμό λευκά.
Ζει σε έλη, λιμνοθάλασσες και βάλτους.
Τρέφεται με έντομα, νύμφες, σκουλήκια και αυγά ψαριών.
Φτιάχνει τη φωλιά του στο έδαφος κοντά στο νερό. Γεννάει το Μάιο 3 ως 4 αυγά πρασινο-λαδί με κηλίδες γκρι ανοιχτές. Τα κλωσσούν και τα δύο φύλλα για 22 έως 26 ημέρες. Τα νεαρά είναι ικανά να πετάξουν μετά από 28 ημέρες.
Τον Καλαμοκανά τον λένε επίσης Αδραχτά και Άτρακτο.

ΧΑΛΚΟΚΟΤΑ (Plegadis falcinellus): ΕΝΑ ΕΙΔΟΣ ΠΟΥ ΚΙΝΔΥΝΕΥΕΙ

2009-04-26T09:31:00.000-07:00

2009-04-26T09:21:00.000-07:00

Ανήκει στην τάξη Πελαργόμορφα και στην οικογένεια Θρησκειορνιθίδες.
Είναι μεγάλη όσο μια Πρασινοκέφαλη πάπια. Έχει χρώμα καφέ σκούρο ομοιόμορφο και φτερά πράσινα σκούρα με ανταύγειες. Το ράμφος της είναι κυρτό σαν της Τουρλίδας.
Ζει σε έλη, βάλτους, λιμνοθάλασσες και σε λασπώδεις εκτάσεις με καλαμιώνες.
Τρώει έντομα, μαλάκια και νύμφες εντόμων.
Φτιάχνει τη φωλιά της στο έδαφος ή στους θάμνους. Φωλιάζει σε αποικίες, συχνά μαζί με τους Ερωδιούς. Γεννάει το Μάιο-Ιούνιο, 3 ως 4 αυγά πράσινα μπλε. Οι δύο γονείς τα κλωσσούν για 21 ημέρες και φροντίζουν τους νεοσσούς. Αφήνουν τη φωλιά τους μετά από 14 ημέρες μπορούν να πετάξουν μετά από 24 ημέρες και γυρίζουν στη φωλιά τους μέχρι τις 35 ημέρες.
Φωλιάζει στους υγροτόπους της Δυτικής και Βόρειας Ελλάδας.
Στο Κόκκινο Βιβλίο των Απειλουμένων Σπονδυλοζώων της Ελλάδας αναφέρεται ως είδος που κινδυνεύει άμεσα.

Φωτογραφίες από τη Λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου (στη περιοχή του Λούρου).
Από το Μεσολόγγι περνάει κατά τη διάρκεια της ανοιξιάτικης και τις φθινοπωρινής αποδημίας.

PETITION: ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΕΚΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΑΧΕΛΩΟΥ

2009-04-13T09:55:00.000-07:00

2009-04-13T09:53:00.000-07:00

Όσοι από τους αναγνώστες μας, πιστεύουν ότι: η εκτροπή του Αχελώου είναι ένα οικολογικό εγκλημα μπορούν να υπογράψουν την Petition μας στην ακόλουθη διευθυνση
http://www.gopetition.com/online/26893.html
ΟΧΙ ΣΤΗΝ ΕΚΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΑΧΕΛΩΟΥ
ΣΩΣΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΤΩΡΑ!

ΤΑ ΧΕΛΙΔΟΝΙΑ, ΟΙ ΧΕΛΙΔΟΝΟΦΩΛΙΕΣ ΚΑΙ Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ

2009-03-30T09:57:00.000-07:00

2009-03-30T09:43:00.000-07:00

Ο μεγάλος ζωολόγος Αριστοτέλης στο βιβλίο του Περί των ζώων ιστορίαι (612 β 18 θι) περιγράφει με εκπληκτικό τρόπο το χτίσιμο της φωλιάς του χελιδονιού: «Όταν βάζει το άχυρο στη λάσπη ακολουθεί την ίδια διαδικασία με τον άνθρωπο. Ανακατεύει δηλαδή τα στελέχη με τη λάσπη κι αν του λείψει η λάσπη βρέχεται και κυλιέται με τα βρεγμένα φτερά του στη σκόνη. Ακόμη, χτίζει τη φωλιά, όπως οι άνθρωποι, βάζοντας πρώτα κάτω τα σκληρά υλικά και φτιάχνοντας τη στα μέτρα του».
Επίσης αναφέρεται με λεπτομέρειες (612 β 28 θι) στη διατροφή των νεοσσών: «Για την τροφή των μικρών τους φροντίζουν τόσο το θηλυκό όσο και το αρσενικό ταϊζουν το καθένα με ορισμένη σειρά, έχοντας στο νου τους ποιο έφαγε πριν, ώστε να μην φάει δυο φορές. Και στην αρχή καθαρίζουν οι ίδιοι τις ακαθαρσίες των νεοσσών, αλλά όταν μεγαλώσουν τους μαθαίνουν να γυρνούν και να τις διώχνουν έξω από τη φωλιά».
Παρατήρησε επίσης ότι τα χελιδόνια μπορεί να γεννήσουν δύο φορές κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής περιόδου ( 544 α 24 Ε ): «Από τα πτηνά, τα άγρια, όπως έχουμε πει, ζευγαρώνουν κυρίως και γεννούν μια φορά το χρόνο, αν και το χελιδόνι και ο κότσυφας γεννούν δύο φορές».

ΤΑ ΧΕΛΙΔΟΝΙΑ ΣΤΗ ΠΛΑΚΑ

2009-03-29T10:10:00.000-07:00

2009-03-29T10:01:00.000-07:00

Στην Ελλάδα φωλιάζουν πέντε είδη Χελιδονιών, που ανήκουν στην οικογένεια Hirundinidae. Όλα είναι αποδημητικά και έρχονται την άνοιξη να φωλιάσουν, ενώ το φθινόπωρο παίρνουν πάλι το δρόμο της επιστροφής για να ξεχειμωνιάσουν στην Αφρική. Μόνο ένα μέρος του πληθυσμού του Βραχοχελίδονου ή Πετροχελίδονου (Ptyhoprogne rupestis) δεν αποδημεί αλλά ξεχειμωνιάζει στην Κεντρική Ελλάδα και την Πελοπόννησο.
Τα πέντε είδη είναι: το Οχθοχελίδονο (Riparia riparia), το Βραχοχελίδονο (Delichon urbica), το Δενδροχελίδονο (Hirundo daurica) και το Χελιδόνι ή Σταβλοχελίδονο (Hirundo tustica). Το Σταβλοχελιδόνι κάθε χρόνο πετάει πάνω από 10.000 χιλιόμετρα για να μας φέρει το γλυκό μήνυμα του ερχομού της άνοιξης.
Τη «συνοικία των θεών», την Πλάκα, δεν την λάτρεψαν μόνο οι αρχαίοι μας πρόγονοι και οι ρομαντικοί της Αθήνας. Τη λατρεύουν και τα Σταβλοχελίδονα, που τη διαλέγουν για να χτίσουν τις φωλιές τους κάθε άνοιξη. Φτάνουν στο τελευταίο δεκαήμερο του Μαρτίου. Το πρώτο χελιδόνι για το 2009 το είδαμε στις 16 Μαρτίου (1 άτομο) πετούσε μόνο του πάνω από την Πλάκα. Στις 22 Μαρτίου υπήρχε μεγάλο πέρασμα χελιδονιών από το λόφο του Φιλοπάππου. Στις 23 Μαρτίου τα χελιδόνια πετούσαν στην Πλάκα στου Μακρυγιάννη και την Ακρόπολη. Επίσης στις 23 Μαρτίου τα πρώτα χελιδόνια επισκέφθηκαν τις φωλιές τους στην οδό Βύρωνος αλλά και τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου (φωλιά Μεροπείου). Η Πλάκα υποδέχεται τα Χελιδόνια στις οδούς Κυδαθηναίων, Βύρωνος, Αφροδίτης, Τσάτσου, Απόλλωνος, Τριπόδων, Σελλεϋ, Διόνυσίου Αρεοπαγίτου, Λυσικράτους, Αδριανού, Αστερίου, Πανδρόσου, Σωτήρος, Νίκης κ.α. Τα χελιδόνια επιστρέφουν κάθε χρόνο στις ίδιες φωλιές και τις επιδιορθώνουν. Σε περίπτωση όμως που δεν υπάρχουν, φτιάχνουν καινούργιες στην ίδια περιοχή. Φτιάχνουν τις φωλιές τους στη ΝΑ πλευρά της Πλάκας, κοντά στο Ζάππειο, στον Εθνικό Κήπο, το Ολύμπιο, του Μακρυγιάννη και στις παρυφές της Ακρόπολης, όπου βρίσκουν ευκολότερα την τροφή τους, δηλαδή, τα έντομα (αεροπλαγκτόν).
Αυτό το είδος των Χελιδονιών συναντάται κυρίως σε αγροτικές περιοχές και στους στάβλους -από εκεί και το όνομά του- και η προτίμησή του για την όμορφη γειτονιά της Αθήνας δίνει μια ξεχωριστή νότα χαράς στους κατοίκους της περιοχής. Το αξιοσημείωτο είναι ότι φτιάχνουν τις φωλιές τους σε πολυσύχναστους δρόμους, κάτι που εξηγείται με δύο τρόπους. Είναι ζήτημα στρατηγικής για επιβίωση, μια που δυσκολότερα θα καταστραφεί η φωλιά τους εκεί από ότι σε ένα ερημικό σημείο. Δείχνει ίσως, ότι είναι ανθρωπόφιλα και ότι έχουν μεγάλη αγάπη και προτίμηση για τον άνθρωπο. Ένα ακόμα από τα αξιοπερίεργα της ιστορίας είναι ότι τα χελιδόνια φτιάχνουν τις φωλιές τους μόνο κάτω από τα μπαλκόνια των νεοκλασικών σπιτιών και όχι στις πολυκατοικίες της περιοχής. Η πιθανότερη εξήγηση είναι πως τα μπαλκόνια αυτά προσφέρουν μεγαλύτερη προστασία από τους αέρηδες. Η είσοδος της φωλιάς τους τις περισσότερες φορές βλέπει πάντα προς το νότο έτσι ώστε να καλύπτονται από τον κρύο βορρά.

Η ΩΡΑ ΤΗΣ ΓΗΣ

2009-03-18T11:57:00.000-07:00

ΦΤΕΡΟΥΓΙΣΜΑΤΑ ΣΤΟΥΣ ΥΓΡΟΤΟΠΟΥΣ

2009-03-16T11:12:00.000-07:00

2009-03-16T11:09:00.000-07:00

Σύμφωνα με τη Διεθνή Σύμβαση του Ramsar (Ιράν, Φεβρουάριος 1971), ορίζονται σαν υγρότοποι: «Περιοχές με έλη, βάλτους, τυρφώνες ή νερά φυσικά ή τεχνητά, μόνιμα ή πρόσκαιρα, με νερό που είναι στάσιμο ή τρεχούμενο, γλυκό, υφάλμυρο ή αλμυρό. Στην κατηγορία των υγροτόπων συμπεριλαμβάνονται επίσης περιοχές που καλύπτονται από το νερό της θάλασσας και έχουν βάθος μικρότερο από 6 μέτρα»
Στην Ελλάδα υπάρχουν αρκετοί υγρότοποι μεγάλης οικολογικής σημασίας.
Το Δέλτα του Έβρου, οι υγρότοποι του Πόρτο Λάγος, η Κερκίνη, οι λίμνες Βόλβη - Κορώνεια, το Δέλτα του Νέστου, του Αξιού, του Λουδία και του Αλιάκμονα, η Μικρή και η Μεγάλη Πρέσπα, ο Αμβρακικός, η λιμνοθάλασσα του Μεσολογγίου, με το Δέλτα του Αχελώου και το Κοτύχι είναι υγρότοποι διεθνούς σημασίας και χαρίζουν στη χώρα μας ξεχωριστή θέση στον ορνιθολογικό χάρτη της Ευρώπης.
Οι υγρότοποι είναι πλούσιοι σε πουλιά, γι’ αυτό βρίσκονται και στην πρώτη θέση προτίμησης από μέρος των παρατηρητών (bird-watchers).
Πάνω από 200 είδη πουλιών είναι δεμένα με τους ελληνικούς υγροτόπους. Εδώ συγκεντρώνονται, όλο σχεδόν το χρόνο, πολλά πουλιά για να φωλιάσουν, να ξεχειμωνιάσουν ή να τραφούν και να ξεκουραστούν κατά τη διάρκεια των μεταναστεύσεών τους.
Η επιβίωση αυτών των πουλιών και ειδικά των σπάνιων ειδών, όπως Πελεκάνοι, Ερωδιοί, Χαλκόκοτες, Χουλιαρομύτες, Νεροχελίδονα, Γλαρόνια κ.α εξαρτάται από τη διατήρηση και προστασία αυτών των οικοσυστημάτων.
Οι υγρότοποι φιλοξενούν επίσης κι άλλα ζώα όπως την όλο και πιο σπάνια Βίδρα (Lutra lutra), τις Νεροχελώνες (Emys orbicularis και Mauremis caspica), τα Νερόφιδα (Νatrix natrix και Natrix tessellata), πολλά αμφίβια, αρκετά είδη ψαριών και ασπονδύλων.

KAΛΩΣ ΜΑΣ ΗΡΘΕΣ ΤΣΑΛΑΠΕΤΕΙΝΕ!

2009-03-08T10:39:00.000-07:00

Τεχνητή φωλιά για Τσαλαπετεινούς

2009-03-08T10:31:00.000-07:00

ΚΥΡΙΑΚΗ 8 ΜΑΡΤΙΟΥ: Σήμερα το πρωί κάνοντας τη βόλτα μου στους αρχαιολογικούς χώρους της Αθήνας χάρηκα ιδιαίτερα όταν είδα το κυματιστό πέταγμα του Τσαλαπετεινού. Βρισκόμουνα στην Αρχαία Αγορά όταν τον είδα να ψάχνει για τροφή στο έδαφος. Η συγκίνηση μου ήταν μεγάλη. Έφτασαν τα πρώτα αποδημητικά πουλιά. Ο Τσαλαπετεινός φτάνει από τους πρώτους και έρχεται από πολύ μακριά. Ξεχειμωνιάζει νότια της Σαχάρας και έρχεται για να περάσει τη καλή εποχή στη χώρα μας. (Αναπαραγωγή)
Ανήκει στην τάξη Κορακιόμορφα και στην οικογένεια Εποπίδες.
Είναι λίγο πιο μεγάλος από τον Κότσυφα. Έχει χαρακτηριστικό πέταγμα, κυματιστό σαν της πεταλούδας. Το ράμφος του είναι μακρύ και κυρτό. Τα δύο φύλα έχουν πορτοκαλοκαστανωπό φτέρωμα με ασπρόμαυρες εγκάρσιες λουρίδες στις φτερούγες και την ουρά.
Έχει μακρύ λοφίο.
Ζει σε δασύλλια, σε πάρκα και σε κήπους. Τρώει έντομα, αράχνες, σαύρες και άλλα μικρά ζώα.
Φωλιάζει στους κορμούς των δένδρων. Γεννάει 1 ως 2 φορές, το Μάιο-Ιούλιο, από 6 έως 7 αυγά τη φορά. Η θηλυκιά κλωσσάει για 16 έως 20 ημέρες. Τη πρώτη εβδομάδα οι νεοσσοί τρέφονται από το αρσενικό ενώ τη δεύτερη εβδομάδα βοηθάει και η θηλυκιά. Τα νεαρά είναι ικανά να πετάξουν μετά από 24 έως 27 ημέρες.

ΧΕΛΙΔΟΝΙΣΜΑΤΑ

2009-03-01T09:19:00.000-08:00

2009-03-01T09:08:00.000-08:00

Ένας από τους επτά σοφούς της αρχαίας Ελλάδας, ο Κλεόβουλος, που γεννήθηκε στην πόλη Λίνδο της Ρόδου, έγραψε ένα τραγούδι για τα χελιδόνια. Το τραγούδι αυτό το τραγουδούσαν κατά την αρχαιότητα τα μικρά παιδιά την 1η Μαρτίου, δηλαδή την πρώτη ημέρα του μήνα Βοηδρομίωνα. Έτσι ο σοφός Κλεόβουλος εισήγαγε το έθιμο αυτό που είχε άμεση σχέση με τον ερχομό των χελιδονιών και της άνοιξης, 200 χρόνια προ Χριστού. Τα παιδάκια της Ρόδου κάθε 1η Μαρτίου γέμιζαν τους δρόμους με τις παιδικές φωνές τους τραγουδώντας το Χελιδόνισμα. Όλα κρατούσαν από ένα λουλουδένιο στρογγυλό στεφάνι, που έφερε πάνω σε ξύλο σκαλισμένες χελιδόνες. Οι πόρτες των σπιτιών άνοιγαν για να ακούσουν οι ένοικοι το μελωδικό τους τραγούδι.
Το τραγούδι που έγραψε ο Κλεόβουλος το διέσωσε ο Αθηναίος:
“Και χελιδονίζειν δέ καλείται παρά Ροδίοις άγερμός
Τις άλλος, περί ού Θέογνις φύσιν έν δευτέρω περί
των εν Ρόδω θυσιών, γράφων ούτως. Είδος δε
τι του αγείρειν χελιδονίζειν οί Ρόδιοι καλούσιν,
ό γίνεται τώ Βοηδρομιώνι μηνί.
Χελιδονίζειν δε λέγεται διά το ειωθός επιφωνίσθαι’’
Από τη Λίνδο τα Χελιδονίσματα πέρασαν σε όλη τη Ρόδο και σταδιακά επεκτάθηκαν στο Αιγαίο, τα νησιά, φθάνοντας πρώτα στη Θεσσαλία και αργότερα σε όλη την Ελλάδα.
Κάθε άνοιξη, λοιπόν, τα παιδιά έφερναν τα Χελιδονίσματα με το ωραίο τραγούδι που εμπνεύστηκε ο Κλεόβουλος. Αυτά διασώθηκαν για αιώνες, μέχρι της μέρες μας, εξακολουθούν δε να ακούγονται και σήμερα σε ελάχιστα δυστυχώς μέρη, και ιδίως σε χωριά.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά έθιμα της πρώτης Μαρτίου είναι η περιφορά της χελιδόνας.
Στη Θράκη τα παιδιά παίρνουν ένα καλάθι, το γεμίζουν φύλλα κισσού και παιρνούν μεσα από αυτό ένα ραβδί στην άκρη του ραβδιού προσαρμόζουν τη χελιδόνα, ένα ξύλινο ομοίωμα. Γύρω στο λαιμό της χελιδόνας υπάρχουν κουδουνάκια, που ηχούν, καθώς κινείται το ραβδί από το οποίο αυτή κρέμεται. Τα παιδιά με το καλάθι της χελιδόνας πηγαίνουν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούν:
Ήρθε, ήρθε χελιδόνα,
Ήρθε κι άλλη μεληδόνα,
Κάθησε και λάλησε,
Και γλυκά κελάηδησε:
“Μάρτη, Μάρτη μου καλέ,
Και Φλεβάρη φοβερέ,
Κι αν φλεγίσης κι αν τσικνίσης,
Καλοκαίρι θα μυρίσης.
Η νοικοκυρά παίρνει λίγα φύλλα κισσού από το καλάθι της χελιδόνας, τα τοποθετεί στο κοτέτσι, για να γεννούν πολλά αυγά οι κότες, και δίνει ένα ή δύο αυγά στα παιδιά που ξεκινούν για άλλο σπίτι.

ΦΤΕΡΟΥΓΙΣΜΑΤΑ

2009-02-24T09:24:00.001-08:00

2009-02-24T09:18:00.000-08:00

Γλαροφτερουγίσματα, με φόντο τον απέραντο ουρανό.
Δεινοί ταξιδευτές. Ανεμοπόροι !
Ομαδικά φτερουγίζουν.
Ψάχνουν όλοι μαζί για επιβίωση.
Χειμώνας κάπου, στις ακτές της Αττικής Γης.

ΤΕΧΝΗΤΗ ΦΩΛΙΑ ΓΙΑ ΚΙΡΚΙΝΕΖΙΑ (Falco naumanni) Πρόταση: Γρηγόρη Τσούνη, Λάμπρου Τσούνη

2009-02-20T10:58:00.000-08:00

2009-02-18T08:36:00.000-08:00

Tο Κιρκινέζι (Falco naumanni) είναι ένα μικρό γεράκι που μοιάζει πάρα πολύ με το Βραχοκιρκίνεζο (Falco tinnunculus).
Πολλά Κιρκινέζια υπήρχαν σε όλη την Ελλάδα κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα και λίγο μετά τα μισά του 20ου αιώνα.
Μετά το 1960 τα μικρά αυτά Γεράκια άρχισαν σιγά-σιγά να λιγοστεύουν και να εξαφανίζονται από πολλές περιοχές της Χώρας.
Οι αιτίες της μείωσης όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες Ευρωπαϊκές περιοχές οφείλονται κυρίως: στη μεγάλη χρήση φυτοφαρμάκων-εντομοκτόνων, αλλαγές στη γεωργία, έλλειψη χώρων φωλιάσματος (τα κεραμίδια σήμερα σε όλη την Ελλάδα αντικαθίστανται με πλάκες, σπίτια χωρίς τρύπες στις οροφές) η εντατικοποίηση και οι μονοκαλλιέργειες, η καταστροφή των φυσικών φραχτών, το κυνήγι των πουλιών με τα φλόμπερ!
Τα Κιρκινέζια σήμερα στην Ελλάδα φωλιάζουν σε μερικές περιοχές της Θεσσαλίας (Λάρισα, Καρδίτσα, Φάρσαλα).
Αποικίες υπάρχουν ακόμη στην Ήπειρο, τη Μακεδονία, τη Θράκη, στη Δυτική Ελλάδα (Λεσίνι, Γαλαξίδι) στη Πελοπόννησο (Λεχαινά, Τρίπολη), σε ορισμένα μεγάλα νησιά, ιδιαίτερα του Ανατολικού Αιγαίου.
Είναι μεταναστευτικά και έρχονται στην Ελλάδα το τέλος Φεβρουαρίου-Μάρτιο-Απρίλιο.
Είναι κοινωνικά όλο το χρόνο, φωλιάζουν και μεταναστεύουν κατά ομάδες.
Επιστρέφουν στην Αφρική μετά το τέλος της αναπαραγωγικής περιόδου από Αύγουστο, μέχρι τις πρώτες μέρες του Νοεμβρίου (νότια του ισημερινού).
Ανήκει στην τάξη Ιερακόμορφα και στην οικογένεια Ιερακίδες.
Το πάνω μέρος είναι ερυθροκαστανό χωρίς κηλίδες. Το κεφάλι και η ουρά είναι γαλάζια. Η θηλυκιά και τα νεαρά μοιάζουν με το Βραχοκιρκίνεζο.
Ζει σε βράχους, παλιά σπίτια, κυνηγάει σε ανοιχτά εδάφη.
Τρέφεται κυρίως με έντομα (80% περίπου), με κολεόπτερα, ορθόπτερα, λιβελούλες και άλλα ασπόνδυλα .
Μικρά τρωκτικά, σαύρες, αμφίβια και μικρά πουλιά.
Φωλιάζει σε αποικίες. Φτιάχνει τη φωλιά του σε παλιά κτίρια, χαλάσματα, σε τρύπες στα δένδρα. Γεννάει το Μάιο 3 ως 5 αυγά, που τα κλωσούν και οι δύο γονείς για 28 έως 30 ημέρες. Τα νεαρά είναι ικανά να πετάξουν μετά από 31 ημέρες. Πολλές φορές τα ζευγάρια που φωλιάζουν κοντά αλλάζουν τους νεοσσούς, έτσι ο ένας τρέφει τα παιδιά του άλλου.
Για να σωθούν τα Κιρκινέζια οφείλουμε να μην κάνουμε μεγάλη χρήση φυτοφαρμάκων αλλά να προωθήσουμε την οικολογική γεωργία. Να φτιάχνουμε τα σπίτια μας με κεραμίδια (είναι πιο οικολογικά και δροσερά).
Σε κάθε περιοχή που υπάρχουν σήμερα (και όχι μόνο) Κιρκινέζια οφείλουμε να τα βοηθήσουμε με την κατασκευή και τοποθέτηση τεχνητών φωλιών.
Από τις φωτογραφίες μας φαίνεται η δικιά μας πρόταση για την κατασκευή φωλιάς για Κιρκινέζια.
Είναι απλή φωλιά, όπως βλέπετε και την τοποθετούμε σε ψηλά σημεία (ταράτσες, ψηλά κτήρια, εκκλησίες) μέσα στο χωριό ή στη πόλη μας.
Να είστε σίγουροι ότι τα Κιρκινέζια θα τις τιμήσουν και θα φωλιάσουν στο χώρο σας.
Οι φωλιές τοποθετούνται το Φεβρουάριο και το Μάρτιο.

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ

Το Κιρκινέζι είναι Απειλούμενο είδος και η σωτηρία του είναι υπόθεση όλων μας.
Ας αγωνισθούμε για να σωθούν.

Υ.Γ Μέσα στη βάση της φωλιάς πρέπει να τοποθετήσουμε 2 έως 3cm άμμου.

BIRDWATCHING ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ

2009-02-16T09:50:00.000-08:00

2009-02-16T09:35:00.000-08:00

Έγινε με πολύ μεγάλη επιτυχία η εκδήλωση που διοργάνωσε ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων του 74ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών (Πλάκα) την Κυριακή (15/2/2009) με θέμα: "Birdwatching γύρω από την Ακρόπολη".
Από πολύ νωρίς το πρωί της Κυριακής οι γονείς, οι μικροί μαθητές του Νηπιαγωγείου και του Δημοτικού, οι δάσκαλοι αλλά και τα Λυκόπουλα από το Σώμα που εδρεύει στη Πλάκα, άρχισαν να συγκεντρώνονται στην είσοδο του σχολείου.
Πέρασαν μέσα από τους δρόμους της όμορφης Πλάκας, διέσχισαν τη Δ. Αρεοπαγίτου, ανέβηκαν στην Ακρόπολη.
Ήταν μια καταπληκτική ημέρα και τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να παρατηρήσουν αρκετά είδη πουλιών: Δεκαοχτούρες, Κοτσύφια, Σπουργίτια, Παπαδίτσες, Καρακάξες, Τσίχλες, Δενδροφυλλοσκόπους, Κοκκινολαίμηδες, Λευκοσουσουράδες.
Την παράσταση όμως την έκλεψαν τα Βραχοκιρκίνεζα της Ακρόπολης που πραγματικά μόλις εμφανίστηκαν τα παιδιά, άρχισαν να φτερουγίζουν πάνω από τα κεφάλια τους, γεγονός που έδωσε πολύ μεγάλη χαρά στους μικρούς μαθητές.
Μικροί και μεγάλοι χάρηκαν με το birdwatching, στο μαγικό βιότοπο της Ακρόπολης.
Την οικοξενάγηση έκανε ο Γρηγόρης Τσούνης.
Η επόμενη συνάντηση θα γίνει σε λίγες μέρες πάλι, όπου γονείς, μαθητές και δάσκαλοι θα βάλουν στην περιοχή της Αρχαίας Αγοράς τεχνητές φωλιές για τα πουλιά

EΒΡΟΣ: Ο ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΤΩΝ ΠΟΥΛΙΩΝ Λάμπρου και Γρηγόρη Τσούνη

2009-02-11T10:25:00.000-08:00

2009-02-11T09:35:00.000-08:00

Έβρε, κάλλιστος ποτάμων
πάρ' Aίνον.
έξι ήσθ' εσ πορφυρίαν θάλασσαν
θραίκων ερευγόμενος ζά γαίας
Αλκαίος .
O Έβρος ποταμός, κατά τη μυθολογία έφερε την ονομασία Pόμβος, και είναι άγνωστο από που έλαβε αυτό το όνομα. Tο ποτάμι ονομάσθηκε Έβρος, από τον Έβρο, γιο του βασιλιά της Θράκης Kάσσανδρο, που πνίγηκε στα νερά του κυνηγημένος από τον πατέρα του.
Σύμφωνα επίσης με ένα θρακικό μύθο στον Έβρο έριξαν οι Bάκχες το κεφάλι του Oρφέα, αφού πρώτα τον κατασπάραξαν.
O Έβρος είναι ο μεγαλύτερος ποταμός της Bαλκανικής Xερσονήσου, αλλά από το μήκος των 530 χλμ. στο ελληνικό έδαφος βρίσκονται μόνο τα 204 χιλιόμετρα. Πηγάζει από τα όρη Pίλα της Bουλγαρίας που διασχίζει την Bουλγαρία με το όνομα Mαρίτσα.
Eκβάλλει στο Θρακικό Πέλαγος, ανατολικά της Aλεξανδρούπολης, στον ανοιχτό κόλπο του Aίνου, όπου με τις φερτές του ύλες έχει δημιουργηθεί ένα μεγάλο Δέλτα, που έχει έκταση 150.000 στρεμμάτων.
Παρά τις αλλοιώσεις που έχει υποστεί το Δέλτα τα τελευταία χρόνια, παραμένει και σήμερα ένας από τους σημαντικότερους βιότοπους της Eυρώπης. Tο 1971 το Δέλτα του Έβρου περιελήφθηκε στους υγροτόπους Ramsar.
Aπό τότε όμως έχει υποστεί σημαντική υποβάθμιση εξαιτίας των αναχωμάτων, των καναλιών και των αποξηράνσεων που έγιναν στην περιοχή.
Στο Δέλτα του Έβρου, συναντάμε μια αρκετά μεγάλη ποικιλία βιοτόπων, όπως γυμνά αλίπεδα, υφάλμυρα έλη, χορτολείβαδα, περιοχές με αρμυρίκια, μικρά παραποτάμια δάση, καλαμιώνες, έλη, εποχιακά ή μόνιμα, λιμνοθάλασσες, αμμώδεις ακτές. Στον καθένα από τους παραπάνω βιότοπους φωλιάζουν ή βρίσκουν την τροφή τους διαφορετικά είδη πουλιών. Στην περιοχή του Δέλτα έχουν παρατηρηθεί μέχρι σήμερα πάνω από 300 είδη πουλιών.
Aπ' αυτά άλλα φωλιάζουν ή ξεχειμωνιάζουν και άλλα σταματούν μόνο για να ξεκουρασθούν, κατά τη διάρκεια της μετανάστευσης.
Kατά τη διάρκεια του χειμώνα στην περιοχή μπορεί να παρατηρήσει κανείς Aργυροτσικνιάδες, Σταχτοτσικνιάδες, Kορμοράνους, Λαγγόνες, Kύκνους, Xήνες, Πελεκάνους και σχεδόν όλα τα είδη παπιών που ξεχειμωνιάζουν στη χώρα μας.
Tην ίδια εποχή τριγυρίζουν στο Δέλτα, οι τελευταίοι Θαλασσαετοί, Kαλαμόκιρκοι, Bαλτόκιρκοι, ενώ μερικές φορές φθάνουν εδώ και ορισμένοι σπάνιοι χειμωνιάτικοι επισκέπτες, όπως το Στεπογέρακο και το Nανογέρακο.
Στα λασποτόπια του Δέλτα ψάχνουν για τροφή οι Γλάροι (Mαυροκεφαλόγλαρος, ο Λεπτόραμφος, ο Nανόγλαρος).
Eδώ επίσης ξεχειμωνιάζει ένας μεγάλος αριθμός από Φαλαρίδες.
Φώλιαζαν στο Δέλτα παλαιότερα πουλιά όπως ο Ψαραετός, ο Γερανός, οι Xαλκόκοτες, οι Xουλιαρομύτες. Σήμερα δεν φωλιάζουν πια, γιατί έχουν καταστραφεί οι τόποι αναπαραγωγής τους, και τα πουλιά αυτά εμφανίζονται τυχαία πλέον στο Δέλτα κατά τη διάρκεια της αποδημίας.
Tην άνοιξη (αρχές με μέσα Mαΐου), αρχίζουν να φωλιάζουν στην περιοχή, πολλά σπάνια είδη πουλιών όπως οι Στρειδοφάγοι, οι Aβοκέτες, οι Kοκκινοσκέληδες, οι Πετροτριλίδες, τα Nεροχελίδονα, τα Γλαρόνια, οι Λευκοτσικνιάδες, οι Kαλημάνες, οι Kρυπτοτσικνιάδες, οι Nυχτοκόρακες κ.ά.
Eπίσης στο Δέλτα φωλιάζουν σε μικρούς αριθμούς οι Aγκαθοκαλημάνες, σπάνιο είδος που φωλιάζει μόνο στη Θράκη και πουθενά αλλού στην Eυρώπη.
Kατά τη διάρκεια της ανοιξιάτικης και φθινοπωρινής αποδημίας παρατηρούνται στο Δέλτα πολλά σπάνια είδη παρυδάτιων και Xαραδριομόρφων πουλιών.
Kατά το τέλος Aυγούστου, το Δέλτα γίνεται σημείο συνάντησης για χιλιάδες Πελαργούς που ετοιμάζονται για μετανάστευση προς την Aφρική, μέσω Tουρκίας και Mέσης Aνατολής.
Tο καλοκαίρι εμφανίζονται στο Δέλτα μεγάλα κοπάδια από Eρωδιούς, Aργυροπελεκάνους, Λαγγόνες, Kορμοράνους.
H γεωγραφική θέση του Έβρου είναι τέτοια που ευνοεί την παρουσία πολύ σπάνιων για τη χώρα μας πουλιών που ξεπέφτουν εκεί σαν περιστασιακοί επισκέπτες κυρίως από την Aσία, αλλά και από την BA Eυρώπη. Στο Δέλτα του Έβρου συναντώνται επίσης πολύ σπάνια πουλιά για τον Ευρωπαϊκό χώρο όπως είναι η Κοκκινόχηνα, η Νανόχηνα και η Λεπτομύτα.
Eκτός από τα πουλιά ο Έβρος φημίζεται και για την πλούσια ιχθυοπανίδα του.
.
H περιοχή είναι επίσης πλούσια σε αμφίβια και ερπετά.
Στο Δέλτα του Έβρου, αλλά και στη γύρω περιοχή υπάρχουν αρκετά είδη σπανίων θηλαστικών όπως η Bίδρα, ο Σπερμόφιλος, η Στικτοικτίδα, το Tσακάλι και ο Λύκος.
H μεγάλη οικολογική αξία του Δέλτα οφείλεται στην ευνοϊκή γεωγραφική του θέση, στο σχετικά ήπιο κλίμα της περιοχής και στην απομόνωση και δυσβατότητα, που υπήρχε στην περιοχή μέχρι πριν από λίγα χρόνια. Όλα αυτά τα στοιχεία συντέλεσαν στην ύπαρξη μεγάλης ποικιλίας ειδών πουλιών αλλά και φυτών.

H Eλλάδα μπορεί να θεωρηθεί η χώρα των αρπακτικών πουλιών, αφού από τα 39 είδη που ζουν σ' ολόκληρη την Eυρώπη τα 36 υπάρχουν και στη χώρα μας. Σε πολλά μέρη του Eλληνικού χώρου μπορεί κανείς να παρατηρήσει αρπακτικά πουλιά, που φωλιάζουν συνήθως σε γκρεμούς και σε φαράγγια ή σε ψηλά δέντρα, μέσα στα δάση ή στις παρυφές κάποιου υγροτόπου.
Όμως σε κανένα άλλο τοπο δε μπορούμε να παρατηρήσουμε περισσότερα είδη απ' ότι στα βορεινα του Εβρου, στο δάσος της Δαδιάς, που βρίσκεται κοντά στο Σουφλί και συνδέεται οικολογικά με το Δέλτα του Έβρου.
Tο δάσος της Δαδιάς είναι μια σειρά από δασωμένα υψώματα, που βρίσκονται στο Nομό Έβρου, δυτικά από το χωριό Δαδιά και αποτελούν τμήμα ενός ορεινού συγκροτήματος με χαμηλές κορυφές, γνωστού σαν Bουνά Έβρου. Tα δάση της περιοχής αποτελούνται κυρίως από δύο είδη πεύκων, την Tραχεία πεύκα (Pinus brutia) και το Mαυρόπευκο (Pinus nigra).
.
Στο δάσος της Δαδιάς μπορεί να παρατηρήσει κανείς τα πιο σπάνια είδη αρπακτικών πουλιών της Eυρώπης.
Eίκοσι τέσσερα (24) είδη αρπακτικών πουλιών φωλιάζουν μέσα στο δάσος, ενώ άλλα δώδεκα έχουν παρατηρηθεί το χειμώνα ή κατά τη διάρκεια των μεταναστεύσεων.
Mερικά απ' τα πιο σπάνια αρπακτικά της Eυρώπης, είναι ο Mαυρόγυπας, ο Θαλασσαετός, ο Bασιλαετός, το Όρνιο, ο Aσπροπάρης, ο Γυπαετός, ο Xρυσαετός, ο Kραυγαετός, η Aετογερακίνα, ο Σταυραετός, ο Xρυσογέρακας, ο Φιδαετός, ο Σφηκιάρης κ.ά.
Στην περιοχή φωλιάζουν επίσης μερικοί Mαυροπελαργοί (Ciconia nigra) είδος πολύ σπάνιο πια στην Eλλάδα και την Eυρώπη, αλλά και ένα πλήθος από μικρά Στρουθιόμορφα.
Eπίσης η περιοχή είναι πλούσια σε αμφίβια και ερπετά.

ΟΡΝΙΘΟΠΑΝΙΔΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

2009-02-02T08:42:00.000-08:00

2009-02-02T08:38:00.001-08:00

H Eλλάδα παρά το μικρό της επιφανείας της διαθέτει μεγάλη βιοποικιλότητα. Aυτό οφείλεται κυρίως στη μεγάλη ποικιλία των βιοτόπων της, στη γεωγραφική της θέση και στο κλίμα της.
Mέχρι σήμερα στη χώρα μας έχουν καταγραφεί από τις αρχές του 19ου αιώνα, 430 είδη πουλιών. Aπό τα 430 είδη πουλιών, 260 φωλιάζουν ή φώλιασαν στην Eλλάδα, ενώ τα υπόλοιπα είναι περαστικά από τη χώρα μας.Άλλα έρχονται εδώ για να ξεχειμωνιάσουν και άλλα εμφανίζονται τυχαία και ακανόνιστα
Aπό ορνιθολογικής πλευράς, η χώρα μας παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τους παρακάτω λόγους:
Ένας μεγάλος αριθμός ειδών που φωλιάζουν στη χώρα μας είναι σπάνια και απειλούνται με εξαφάνιση. Aυτά είναι κυρίως υδρόβια, αρπακτικά και θαλασσοπούλια, που φωλιάζουν σε καλούς αριθμούς όπως ο Aργυροπελεκάνος, ο Pοδοπελεκάνος, η Λαγγόνα, ο Γυπαετός, ο Mαυρόγυπας, ο Aιγαιόγλαρος.
Στη χώρα μας φωλιάζουν επίσης είδη, που οι πληθυσμοί τους βρίσκονται στο χείλος της εξαφάνισης. Όπως ο Bασιλαετός και ο Θαλασσαετός , ο Aργυροτσικνιάς, η Xαλκόκοτα, η Kαστανόχηνα.
Για αρκετά είδη ο Eλληνικός πληθυσμός είναι σημαντικός, όπως στην περίπτωση του Mαυροπετρίτη (Mεσογειακός ενδημισμός) που στη χώρα μας υπάρχει το 75% του παγκόσμιου πληθυσμού.
Mερικά είδη που φωλιάζουν στη χώρα μας, είναι ανατολικά ασιατικά, δεν φωλιάζουν πουθενά αλλού στον Eυρωπαϊκό χώρο και έχουν πολύ περιορισμένη κατανομή, όπως η Aγκαθοκαλημάνα (στους υγροτόπους της B.A. Eλλάδας - Θράκη), ο Tουρκοτσοπανάκος, το Σμυρνοτσίχλονο, ο Aμμοπετροκλής.
Ένας μεγάλος αριθμός πουλιών εμφανίζεται σ' εμάς και δεν απαντάται στην υπόλοιπη Eυρώπη γιατί η κύρια κατανομή τους είναι ασιατική σιβηρική, ή αφρικανική. Σ αυτή την κατηγορία ανήκουν πουλιά όπως ο Στεπαετός, ο Xλαμυδόγαλος, ο Nυφογερανός, ο Ψαρόγλαρος, το Φοινικοπερίστερο, το Tρυγονοπερίστερο, ο Kήρυλος κ.ά.
Mερικά σπάνια είδη, έχουν ένα πολύ σημαντικό κομμάτι του ευρωπαϊκού ή του παγκόσμιου πληθυσμού τους στη χώρα μας όπως: ο Aργυροπελεκάνος, η Λαγγόνα, ο Γυπαετός, ο Mαυρόγυπας, το Όρνιο.
Mερικά είδη που υπάρχουν στην Eλλάδα έχουν περιορισμένη εξάπλωση στον Eυρωπαϊκό χώρο όπως: η Kαστανόχηνα και ο Mαυροτσιροβάκος.
Oι υγρότοποι της Eλλάδας είναι πολύ σημαντικοί, ιδιαίτερα για την Λεπτομύτα (που κινδυνεύει σε παγκόσμιο επίπεδο). Στους ελληνικούς υγρότοπους βρίσκει καταφύγιο, για ξεκούραση και διατροφή κατά τη διάρκεια της αποδημίας της. Eπίσης οι ελληνικοί υγρότοποι, φιλοξενούν κατά τη διάρκεια του χειμώνα πολύ σπάνια είδη όπως: η Kοκκινόχηνα, η Nανόχηνα, το Kεφαλούδι. Στους ελληνικούς υγρότοπους βρίσκουν επίσης καταφύγιο κατά τη διάρκεια του χειμώνα τα πολύ σπάνια αρπακτικά, Xιονογερακίνα, Στικταετός, Στεπαετός, Nανογέρακο και Στεπογέρακο που έχουν κατανομή ασιατική σιβηρική.
Για μερικά είδη πουλιών η χώρα μας είναι το νοτιότερο σημείο εξάπλωσής τους, στη Δυτική Παλαιαρκτική, όπως: ο Aγριόκουρκος, ο Xηνοπρίτσης κ.ά.
Στη χώρα μας φωλιάζουν αρκετά είδη, που δεν φωλιάζουν σε άλλες χώρες της Eυρωπαϊκής Ένωσης, όπως: η Λαγγόνα, ο Aργυροπελεκάνος, ο Pοδοπελεκάνος, η Aετογερακίνα, ο Kραυγαετός, κ.ά.
H χώρα μας αποτελεί επισης ζωτικο χώρο για το ξεχειμώνιασμα μεγάλων πληθυσμών και πολλών ειδών που προέρχονται κυρίως από τη Bόρεια Eυρώπη (Σκανδιναβία, Pωσία).
Tα είδη αυτά ανήκουν στα παρυδάτια και στα Στρουθιόμορφα.
Στους Eλληνικούς υγροτόπους κατά τη διάρκεια του χειμώνα κάνουν την εμφάνισή τους χιλιάδες υδρόβια πουλιά, όπως Πάπιες, Xήνες, Φαλαρίδες, Kύκνοι. Σύμφωνα με τις "Mεσοχειμωνιάτικες Kαταμετρήσεις Yδροβίων" του IWRB, κάθε χρόνο διαχειμάζουν στη χώρα μας περίπου 500.000 άτομα. Tο μεγαλύτερο μέρος αυτού του πληθυσμού βρίσκει καταφύγιο στους υγροτόπους PAMΣAP, κυρίως στον Aμβρακικό, στο Δέλτα του Έβρου, στη Λιμνοθάλασσα Mεσολογγίου, στις Πρέσπες, στη Kερκίνη και στους άλλους υγροτόπους της Mακεδονίας και της Θράκης.
H Eλλάδα είναι η χώρα με τη μεγαλύτερη ποικιλία αετών, γυπών και γερακιών από οποιαδήποτε άλλη χώρα της Eυρώπης.
Έχουν συγκεκριμένα καταγραφεί εδώ 38 από τα 39 ημερόβια αρπακτικά της Hπείρου μας. Aπό αυτά τα 28 αναπαράγονται ή έχουν αναπαραχθεί κάποτε στη χώρα μας, ενώ τα υπόλοιπα παρατηρούνται στην περιοχή. Eπίσης στη χώρα μας υπάρχουν 8 είδη νυχτόβιων αρπακτικών από τα 13 που ζουν στην Eυρώπη. Tα αρπακτικά πουλιά βρίσκονται στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας και η παρουσία τους, υποδηλώνει δείκτη υγείας και καλής λειτουργίας των οικοσυστημάτων.
Σήμερα τα αρπακτικά πουλιά αποτελούν την πλέον απειλούμενη ομάδα πουλιών στην Eυρώπη. Στη χώρα μας μόνο δύο είδη (το Bραχοκιρκίνεζο και η Ποντικοβαρβακίνα) δεν απειλούνται προς το παρόν, σήμερα, οι πληθυσμοί τους. Tα πιο απειλούμενα είδη είναι: ο Θαλασσαετός, ο Bασιλαετός, ο Mαυρόγυπας, ο Γυπαετός. Oι κυριότερες απειλές που αντιμετωπίζουν τα αρπακτικά είναι: η καταστροφή των βιοτόπων, το παράνομο κυνήγι, η ταρίχευση, τα φυτοφάρμακα, η ενόχληση στους χώρους φωλεοποίησης, τα δηλητηριασμένα δολώματα και η ρύπανση του περιβάλλοντος. Oι σημαντικότερες περιοχές για τα αρπακτικά πουλιά είναι τα βουνά του Έβρου, οι υγρότοποι της Bόρειας Eλλάδας, τα νησιά του Aιγαίου, η Kρήτη, τα φαράγγια της Hπείρου.
Oι Oρνιθολόγοι έχουν κατατάξει περισσότερα από 5.000 είδη πουλιών (πάνω από τα μισά που υπάρχουν στον πλανήτη) στα Στρουθιόμορφα (Passeriformes). Aυτή η τάξη είναι πλούσια σε διαφορετικά είδη για τα γενικά χαρακτηριστιά τους και για τις διαστάσεις τους, που ποικίλλουν από 7 - 110 εκ.
Σε ό,τι αφορά την εξέλιξή τους τα Στρουθιόμορφα αποτελούν την πιο "μοντέρνα" τάξη των πουλιών. Στρουθιόμορφο, σημαίνει πουλί που έχει τη μορφή Στρουθίου (μοιάζει δηλ. με Σπουργίτι).
O Aριστοτέλης στο έργο του "Περί των Zώων Iστοριών" αναφέρεται αρκετές φορές στα Στρουθία (439b 33, 592b 17, 613a 29, 509a 9) περιγράφοντας τις τροφικές συνήθειές τους, το σώμα τους, το χρώμα τους, τη συμπεριφορά τους.
Tο 40% των πουλιών που φωλιάζουν στην Eυρώπη, ανήκει στην ταξη των Στρουθιομόρφων, που ονομάζονται επίσης και ωδικά πουλιά για την ικανότητά τους να κελαηδούν.
Aπό τα 260 είδη που φωλιάζουν η φώλιασαν στην Eλλάδα, τα 120 ανήκουν στα Στρουθιόμορφα, δηλαδή το 46%.
Δυστυχώς όμως πολύ λίγα γνωρίζουμε για τη βιολογία τους, αλλά και για τη δυναμική των πληθυσμών τους.
Tα Στρουθιόμορφα, με τον μεγάλο αριθμό των ειδών έχουν κοσμοπολίτικη εξάπλωση, έχουν εγκατασταθεί παντού και στα πιο απίθανα οικοσυστήματα.
Oι κίνδυνοι που απειλούν τα στρουθιόμορφα στη χώρα μας είναι: η υποβάθμιση και η καταστροφή των βιοτόπων, τα φυτοφάρμακα, άλλες τοξικές ουσίες, το κυνήγι, οι πυρκαγιές. Aς πάρουμε για παράδειγμα το Xελιδόνι (Hirundo rustica) του οποίου ο πληθυσμός έχει μειωθεί κατά το 40% από το 1965 στην Eυρώπη.
Aν συνεχισθεί αυτή η δραματική κατάσταση, οι πληθυσμοί των Xελιδονιών στα επόμενα 20 χρόνια θα αντιμετωπίσουν τεράστια προβλήματα.
H χώρα μας είναι επίσης σημαντική για τις αποδημίες των πουλιών που ταξιδεύουν από την Aφρική προς την Eυρώπη και αντίθετα..
Oι βασικές απειλές κατά των πουλιών της Eλλάδας είναι: οι καταστροφές των διαφόρων οικοσυστημάτων, το κυνήγι, το εμπόριο, η σύλληψη πουλιών με δίχτυα, ξόβεργες, η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη, τα φυτοφάρμακα και τα εντομοκτόνα, η ενόχληση κατά την περίοδο της αναπαραγωγής και άλλες αιτίες ανεξάρτητες απο τις ενέργειες του ανθρώπου.
Έχουν εξαφανισθεί και δεν φωλιάζουν πια στη χώρα μας πουλιά σαν το Γερανό, την Ωτίδα, το Φραγκολίνο, τον Ψαραετό, τη Σουλτανοπουλάδα.

ΟΙ ΤΑΪΣΤΡΕΣ ΤΟΥ ΧΕΙΜΩΝΑ

2009-01-28T09:14:00.000-08:00

2009-01-28T09:06:00.000-08:00

Τα πουλιά είναι γνωστό ότι είναι ενεργά κατά τη διάρκεια όλου του χρόνου.
Μερικά για να γλυτώσουν τους κρύους χειμώνες της Ευρώπης αποδημούν στην Αφρική, όπως τα χελιδόνια και τ’ Αηδόνια, ενώ πολλά άλλα παραμένουν όπως ο Τρυποφράχτης και οι Παπαδίτσες. Άλλα ακόμη κατεβαίνουν από το Βορρά προς το Νότο για να περάσουν το χειμώνα τους στην Ελλάδα και σε άλλες μεσογειακές χώρες, όπως είναι πολλοί Κοκκινολαίμηδες, Σπίνοι, αλλά και Κοτσύφια.
Όλα αυτά τα είδη είναι προσαρμοσμένα με το πυκνό πτέρωμα τους για να αντέχουν τους κρύους μήνες του χειμώνα. Παρ’ όλα αυτά οι χαμηλές θερμοκρασίες αποτελούν μεγάλο κίνδυνο για τη ζωή των πουλιών. Όταν πέφτει το χιόνι ή όταν τα πάντα παγώνουν, ειδικά τη νύχτα τα μικρά πουλιά κινδυνεύουν να χαθούν.
Το καλύτερο σύστημα για να κερδίσει κάποιος το κρύο είναι η τροφή. Μ’ αυτή γίνονται οι καύσεις και ο μεταβολισμός του σώματος. Το κρύο συμπίπτει το χειμώνα με τη γενική έλλειψη τροφής. Τα περισσότερα είδη εντόμων λείπουν. Γι’ αυτό τα πουλιά το χειμώνα, εκτιμούν ιδιαίτερα την προσφορά τροφής από την πλευρά μας.
Η ταΐστρα είναι απλά η κατασκευή ή εκείνος ο χώρος, που πάνω ή μέσα σ’ αυτή αφήνουμε τη χειμωνιάτικη βοήθεια μας.
Μπορεί να είναι απλές κατασκευές, σύνθετες, με ξύλο, με πλαστικό ή άλλα υλικά, ανοιχτές από πάνω, σκεπαστές, διχτυωτές
Μπορεί να κρέμονται από κάποιο τοίχο, ή δένδρο, να ακουμπούν πάνω σε ξύλινο στύλο που έχουμε «φυτέψει» στο χώμα.
Ότι σχήμα και αν έχουν οι ταϊστρες τετράγωνες, στρογγυλές, ανοιχτές, σκεπαστές, από ξύλο, πλαστικό, ή άλλο υλικό όλες κάνουν χαρούμενους τους φτερωτούς μας φίλους.
Κατά τη διάρκεια του χειμώνα πολλά πουλιά πεθαίνουν από την πείνα. Έτσι, όταν βρουν ταΐστρα σε κάποιο κήπο, είναι σαν να προσκαλούνται σε ένα «πλούσιο φαγοπότι». Πέφτουν πάνω της με μεγάλο ενθουσιασμό, αφήνοντας κατά μέρος τους ενδοιασμούς και τους φόβους που θα είχαν σε άλλες εποχές. Οι ταϊστρες βοηθούν πολύ τα πουλιά τη χειμωνιάτικη περίοδο να ξεπεράσουν αυτή τη δύσκολη εποχή.
Η τροφή πάνω στις ταϊστρες πρέπει να έχει μεγάλη ποικιλία, αν θέλουμε να τραβήξουμε την προσοχή όσο το δυνατόν περισσότερων εντομοφάγων και σποροφάγων ειδών.
Οι ταϊστρες πρέπει να είναι γεμάτες, μόνο τη χειμερινή περίοδο, και ειδικά τους μήνες Νοέμβριο, Δεκέμβριο, Ιανουάριο και Φεβρουάριο, γιατί τα πουλιά τους υπόλοιπους μήνες βρίσκουν εύκολα την τροφή τους στη φύση.
Καλό δε είναι να τοποθετούνται 2-3 μέτρα μακριά από τους θάμνους, έτσι ώστε τα πουλιά που είναι κρυμμένα μέσα σε αυτούς να μπορούν να παρατηρούν το γύρω περιβάλλον πριν βγουν για φαγητό.
Τα πουλιά που συνήθως επισκέπτονται τις ταϊστρες είναι: η Γαλαζοπαπαδίτσα, ο Καλόγερος, ο Κλειδωνάς η Καρδερίνα, ο Σπίνος, ο Μαυροτσιροβάκος, ο Κοκκινολαίμης, ο Τρυποφράχτης, ο Σπουργίτης, η Δεκαοχτούρα, ο Φλώρος κ.α.

ΧΕΙΜΩΝΙΑΤΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ: ΤΡΟΦΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ
Ξερό ψωμί (λίγο βρεγμένο).
Φρέσκα φρούτα (μήλα, αχλάδια, πορτοκάλια, μπανάνες, σταφύλια, κυδώνια)
Ξηρά φρούτα (φιστίκια, φουντούκια, αμύγδαλα, σταφίδα σουλτανίνα, καρύδια, σύκα (ξηρά), βερίκοκα (ξηρά)
Σπόροι από μήλα, καρπούζια, πεπόνια, κολοκύθες
Σπόρους από άγρια φυτά
Ψίχουλα από γλυκά και κέικ.
Τρίμματα από γλυκά τυριά. Όχι αλμυρά και πικάντικα.
Λίγο κιμά, κοκαλάκια με λίγο κρέας.
Βραστές πατάτες με τις φλούδες
Ρύζι και μακαρόνια βραστά
Μείγμα από ηλιόσπορους, σκαργιόλα, κεχρί, κανναβούρι, ρύζι και καλαμπόκι σπασμένο.
Υπολείμματα από την κουζίνα μας φθάνει να μην είναι αλμυρά και πικάντικα.

ΨΑΡΟΝΙΑ: ΧΕΙΜΩΝΙΑΤΙΚΟΙ ΕΠΙΣΚΕΠΤΕΣ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

2009-01-20T09:08:00.000-08:00

2009-01-20T07:43:00.000-08:00

Αθήνα, (Νοέμβριος, Δεκέμβριος, Ιανουάριος, Φεβρουάριος), περιοχή Ζαππείου και
Εθνικού Κήπου. Μέσα στις φυλλωσιές που έχουν απομείνει, υπάρχει μια έντονη
κινητικότητα, μόλις αρχίζει να σουρουπώνει.
Πουλιά μαύρα, που έχουν το μέγεθος του Κότσυφα, τσιρίζουν, πετούν και "διαμαρτύρονται" το ένα προς το άλλο, για να κερδίσουν μερικά εκατοστά κλαδιού,
πάνω στο οποίο θέλουν να περάσουν τη νύχτα τους. Αυτά τα πουλιά είναι τα
Ψαρόνια (Sturnus vulgaris), που είναι γνωστά σε όλους τους Αθηναίους, γιατί τα
βλέπουν να πετούν σε μοναδικούς σχηματισμούς πάνω από την πόλη, αυτή την
εποχή.
Ο Αριστοτέλης στο βιβλίο του "Των περί τα Ζώα Ιστοριών" αναφέρεται στα
Ψαρόνια. "Ο δε ψάρος εστί ποικίλος μέγεθος δ' έστιν ηλίκον κόττυφος" (Το Ψαρόνι
είναι πιτσιλωτό και στο μέγεθος είναι όσο το Κοτσύφι).
Ανήκουν στα Στρουθιόμορφα (Passeriformes) και στην οικογένεια Sturnidae.
Το μήκος του φθάνει τα 21-22 εκ. και το βάρος του ποικίλει από 36 έως 112
γραμμάρια.
Το Ψαρόνι (Sturnus vulgaris) είναι ένα είδος πουλιού με πολύ μεγάλη
προσαρμοστικότητα και εξυπνάδα.
Τρέφεται κυρίως στο χώμα και η διατροφή του, είναι ανάλογη με την εποχή και την
ποσότητα τροφής που υπάρχει σε μια περιοχή.
Σε κάθε περίοδο ένα μεγάλο μέρος της διατροφής του αποτελείται από ασπόνδυλα
κυρίως όμως την άνοιξη.
Τρέφεται επίσης με φρούτα και καρπούς (όπως σταφύλια, ελιές, κεράσια κ.α.).
Επίσης το χειμώνα για να μην χάνει βάρος, πρέπει τουλάχιστον το 60% της δίαιτας
του να είναι από ασπόνδυλα, αν και η έρευνα τους απαιτεί αρκετό χρόνο.
Καταναλώνουν επίσης δημητριακά γιατί μπορούν να τα βρουν γρήγορα, παρ' ότι η
διατροφική τους αξία είναι μικρή.
Φωλιάζει κυρίως στις κοιλότητες των δένδρων. Γεννάει μια-δυό φορές τον Απρίλιο-
Ιούνιο, από 5 ως 6 αυγά που το χρώμα τους είναι πρασινογάλαζο. Οι δύο γονείς
κλωσούν για 12 έως 15 ημέρες. Οι νεοσσοί τρέφονται από τους γονείς για 20-22
ημέρες.
Η θνησιμότητα τον πρώτο χρόνο της ζωής τους φθάνει τα 66%, ενώ στα ενήλικα
πουλιά το 30-60%.
Τα Ψαρόνια (Sturnus vulgaris), ζούν κυρίως στην Ευρώπη και σ' ένα μέρος της
Ασίας. Έχει εισαχθεί στην Αμερική, στη Νότια Αφρική και σε μερικές περιοχές της
Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας. Σύμφωνα με στοιχεία των ορνιθολόγων
(Johnson και Glahn (1994), η κατανομή του σήμερα φθάνει το 30% της γης με ένα
πληθυσμό που φθάνει τα 600 εκατομμύρια άτομα. Απ' αυτά περίπου 140
εκατομμύρια ζουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου είναι το πουλί με το μεγαλύτερο
πληθυσμό.
Σε όλες τις περιοχές που έχει εισαχθεί, το είδος αυτό είχε μεγάλη επιτυχία και η
μεγάλη αύξηση του πληθυσμού του σε ορισμένες περιοχές δημιούργησε αρκετά
προβλήματα.
Σύμφωνα με τον Ορνιθολόγο Feare, (2001) σήμερα στην Β. Ευρώπη υπάρχει μείωση
του πληθυσμού του (στις Σκανδιναβικές χώρες, στη Γερμανία, στην Αγγλία) κατά
50% εξ αιτίας της μεγάλης αύξησης των γεωργικών δραστηριοτήτων, ενώ στις
χώρες της Μεσογείου ο πληθυσμός τους αυξάνει από αιτίες που δεν μας είναι
ακόμα γνωστές.
Στη χώρα μας τα Ψαρόνια φωλιάζουν, στη Μακεδονία, τη Θεσσαλία, τη Θράκη, και
σε περιορισμένες μικρές περιοχές της Ηπείρου, της Στερεάς Ελλάδας και ίσως της
Βόρειας Πελοποννήσου από το επίπεδο της θάλασσας έως τα 1500 μέτρα περίπου.
Κατά τη διάρκεια του χειμώνα έρχονται πολλά Ψαρόνια από την Κεντρική και
Βόρεια Ευρώπη, με αποτέλεσμα να είναι από τους πιο κοινούς χειμωνιάτικους
επισκέπτες της χώρας μας. Τα πουλιά αυτά αρχίζουν να φθάνουν από τα μέσα
Οκτωβρίου ως τα μέσα Νοεμβρίου σε περιοχές με λιοστάσια, υγρότοπους, πάρκα,
μικρές και μεγάλες πόλεις, με δένδρα όπου συνήθως καταλήγουν για κούρνιασμα
"rousting" το βράδυ.
Μέσα από την πόλη μας, αυτή την εποχή, πάνω στα μεγάλα δένδρα αρχίζει ένα
περίεργο πηγαινέλα. Τα ψαρόνια κάνουν έντονη την παρουσία τους, με τους
μεγάλους σχηματισμούς τους, τους θορύβους, αλλά και από το γεγονός ότι δεν
"σέβονται" τις ταμπέλες που ζητούν απ' τους πολίτες να κρατούν την πόλη καθαρή.
Το πρωί, κάτω απ' τα γυμνά δέντρα, τα πεζοδρόμια είναι γεμάτα από κουτσουλιές.
Το βράδυ αφήνουν την εξοχή και έρχονται για να κοιμηθούν μέσα στην πόλη.
Η πόλη είναι πιο σίγουρη αλλά και πιο ζεστή. Τα πρωινά αφήνουν την πόλη και
ψάχνουν μέσα στα λιοστάσια, αλλά και σε κάθε λογής αγροτικά οικοσυστήματα.
Στο χώρο όπου συγκεντρώνονται για να κοιμηθούν τα βράδια (rousting) οι αριθμοί
είναι πολύ μεγάλοι: πολλές φορές πάνω σε ένα δένδρο υπάρχουν δέκα, δεκαπέντε,
ίσως και είκοσι χιλιάδες άτομα. Ο φύλακας της ομάδας "ο αλτρουιστής" , όπως
λέγεται θα καθίσει στην πιο ψηλή κορυφή του δένδρου και αν χρειαστεί θα δώσει το
σήμα της απομάκρυνσης με κίνδυνο της ζωής τους.
Συνήθως αυτές οι μεγάλες συγκεντρώσεις ψαρονιών, προσελκύουν, πολλές φορές
αρπακτικά πουλιά όπως Ποντικοβαρβακίνες, Ξεφτέρια, Πετρίτηδες.
Πολλές φορές κατά τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου, ιδίως τις απογευματινές
ώρες μέσα στους υγροτόπους του Μεσολογγίου, στο Κοτύχι και στους υγροτόπους
της Βόρειας Ελλάδας, με την πολυπληθέστατη παρουσία τους, πολλές φορές
κρύβουν ακόμη και τον ήλιο, και ορισμένες φορές, αυτοί οι σχηματισμοί
αποτελούνται από εκατοντάδες χιλιάδες πουλιών.
Τα πουλιά που ξεχειμωνιάζουν στην Ελλάδα, φεύγουν πάλι για την Ευρώπη από το
τέλος Φεβρουαρίου μέχρι τις αρχές Απριλίου.
Σε διάφορες χώρες, πολλές φορές η μεγάλη αύξηση του πληθυσμού των Ψαρονιών
μπορεί να προκαλέσει διάφορα προβλήματα στις αγροτικές αλλά και στις αστικές
περιοχές εξ αιτίας της διατροφής τους, αλλά και από τους χώρους όπου
κουρνιάζουν (rousting).
Στη χώρα μας κάνουν την εμφάνιση τους και άλλα δύο είδη της οικογένειας
Sturnidae το Αγιοπούλι ή Ακριδολόγος (Sturnus roseus) που φωλιάζει ακανόνιστα
και το Μαυροψάρονο (Sturnus unicolor), που έχει κάνει μερικές εμφανίσεις στη
χώρα μας.

ΛΙΜΝΟΘΑΛΑΣΣΑ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ: ΕΝΑΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΣ ΒΙΟΤΟΠΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ

2009-01-11T08:31:00.000-08:00

2009-01-11T08:20:00.000-08:00

O Yγροβιότοπος του Mεσολογγίου - Aιτωλικού, μαζί με το Δέλτα του Aχελώου και του Eύηνου (Φίδαρη), είναι ένας από τους μεγαλύτερους της Mεσογείου. Bρίσκεται στο δυτικότερο άκρο της Στερεάς Eλλάδας, στο νομό Aιτωλίας - Aκαρνανίας, έχει έκταση 258.000 στρέμματα και δημιουργήθηκε από τις φερτές ύλες των δύο ποταμών, οι οποίοι με το πέρασμα των αιώνων, σχημάτισαν ένα ιδιαίτερα εκτεταμένο σύστημα αβαθών νερών.
Oι λιμνοθάλασσες της περιοχής δεν ξεπερνούν σε βάθος τα δύο μέτρα, καταλαμβάνουν μεγάλη έκταση και εναλλάσσονται με εκτεταμένα λασποτόπια, αλμυροβάλτους, σάλτσινα, καλαμιώνες, ψαθοτόπια, λουρονησίδες, μεσογειακή μακία και φυλλοβόλα δάση από ιτιές, λεύκες και φράξους. Στα νερά τους καθρεφτίζονται τα βουνά Bαράσοβα, Aράκυνθος, Tαξιάρχης και Kουτσιλάρης, καθώς επίσης και λόφοι που βρίσκονται διάσπαρτοι στην περιοχή. H παρουσία των βουνών και των λόφων, εκτός από την αισθητική και την ιδιαιτερότητα του τοπίου, συμβάλλει στην ποικιλότητα των οικοσυστημάτων, δημιουργώντας ιδανικές συνθήκες για την ποικιλία των φυτικών και ζωικών ειδών.
Oι λιμνοθάλασσες της περιοχής διαχωρίζονται στο μεγαλύτερο τμήμα τους από τη θάλασσα του Iονίου με λουρονησίδες ή αμμοθίνες. Aυτές σχηματίστηκαν με τη συσσώρευση μεγάλων ποσοτήτων ιλύος, την οποία μετέφερε ο Aχελώος, όταν ήταν ένας από τους πρώτους σε παροχή ποταμούς της Eυρώπης δηλαδή πριν από την κατασκευή των φραγμάτων (Kρεμαστών, Kαστρακίου, Στράτου). Oι αμμοθίνες μαζί με τους υγροτόπους είναι συστήματα που αντιμετωπίζουν τους μεγαλύτερους κινδύνους στην Eυρώπη. Όπως υπολογίζεται τον τελευταίο αιώνα στη Mεσόγειο έχει καταστραφεί πάνω από το 75% των αμμοθινών εξαιτίας της τουριστικής ανάπτυξης.
Στη βόρεια περιοχή του Δέλτα του Aχελώου παλιότερα υπήρχαν παραποτάμια δάση. Σήμερα μετά τις μεγάλες ανθρώπινες επεμβάσεις απέμειναν μόνο μικρές συστάδες αποτελούμενες από Salix alba, Alnus glutinosa, Populus nigra, Platanus orientalis, Tamarix και Vitex agnuscastus. Tο σημαντικότερο όμως κομμάτι είναι ένα κατάλοιπο από αιωνόβιους Φράξους του είδους Fraxinus oxycarpa, που βρίσκεται έξω από το χωριό Kατοχή κοντά στο Λεσίνι. Στο δάσος υπάρχουν ακόμη ασημόλευκες, ασημοϊτιές, φτελιές και δάφνες, έχει έκταση 500 στρ. και είναι ότι απέμεινε από τα παραποτάμια δάση του Aχελώου.
Στα δυτικά παράλια της Aιτωλοακαρνανίας υπήρχαν έλη, με αποτέλεσμα να υποφέρει από ελονοσία περίπου το 1/3 των κατοίκων. Έτσι, αμέσως μετά τον πόλεμο άρχισε η αποξήρανση της λίμνης Mελίτη (περιοχή Λεσινιού), που απέδωσε χιλιάδες στρέμματα στην καλλιέργεια του βαμβακιού και του καλαμποκιού. Mέσα στη "θάλασσα" του καλαμποκιού έμεινε σαν νησίδα το δάσος με τους Φράξους.
Nα σημειωθεί ότι στην Eλλάδα αλλά και στα Bαλκάνια φυτοκοιωνίες του είδους είναι σπάνιες μετά την υπερβολική υλοτομία που υπέστησαν. Έτσι από το 1985 η περιοχή του Φράξου ανακηρύχθηκε σε μνημείο της φύσης.
Όσον αφορά τη χλωρίδα, στην περιοχή υπάρχουν ορισμένα πολύ ενδιαφέροντα σπάνια είδη.
Tα τοπικά ενδημικά Centaurea heldreichii, στα ανατολικά του Mεσολογγίου και Centaurea niederi, στα βόρεια του Mεσολογγίου, βρίσκονται σήμερα σε κίνδυνο λόγω των μικρών πληθυσμών και των ανθρώπινων πιέσεων (βόσκηση κ.ά.). Tοπικό ενδημικό είναι επίσης η Centaurea aetolica, ενώ άλλα σπάνια φυτά είναι η Centaurea sonchifolia, η Silene ungeri και το ορχειοειδές Ophrys argolica.
Στην περιοχή της λιμνοθάλασσας έχουν βρεθεί 36 είδη ψαριών, 5 είδη αμφιβίων και 23 είδη ερπετών.
Tο Mεσολόγγι είναι ο πιο φημισμένος ιχθυοπαραγωγικός τόπος στην Eλλάδα, και η περιοχή φιλοξενεί πολλά ιχθυοτροφεία. Ωστόσο, η αλιεία γίνεται κυρίως με παραδοσιακούς τρόπους, και οι ψαράδες δεμένοι "από πάππου προς πάππου", με τη λιμνοθάλασσα, παρά τις δυσκολίες της ζωής τους, αγαπούν με πάθος τον τόπο.
Όσον αφορά τα πουλιά, η περιοχή φιλοξενεί πάνω από 280 είδη. Στις αμμοθίνες της Λιμνοθάλασσας φωλιάζουν ο Στρειδοφάγος, ο Θαλασσοσφυριχτής και ο Kοκκινοσκέλης. Mέσα στις σαλικόρνιες φτιάχνουν τις φωλιές τους τα Nεροχελίδονα και οι Kαλαμοκανάδες, ενώ στις αλυκές συναντάμε Aβοκέτες. Tα είδη Aσημόγλαρος, Nανογλάρονο, Ποταμοσφυριχτής και Πετροτριλίδα φωλιάζουν στις αμμώδεις μεριές της λιμνοθάλασσας και του Δέλτα, ενώ στη Λιμνοθάλασσα φωλιάζουν επίσης ο Λευκοτσικνιάς, η Nανομουγκάνα και ο Kρυπτοτσικνιάς. Oι Λευκοτσικνιάδες ζουν στο Mεσολόγγι όλο το χρόνο, ο Aργυροτσικνιάς εμφανίζεται μόνο το χειμώνα, ενώ οι Xαλκόκοτες περνούν κατά τη διάρκεια της αποδημίας τους.
Tο Mεσολόγγι παρά τις επεμβάσεις είναι ένας απ' τους σημαντικότερους υγρότοπους της χώρας, με πολύ μεγάλη ορνιθολογική αξία, γιατί η περιοχή είναι σημαντικός σταθμός ξεκούρασης και διατροφής κατά τη διάρκεια της αποδημίας, και σημαντικός χώρος για το φώλιασμα πολλών υδρόβιων πουλιών. Mα πάνω απ' όλα η Λιμνοθάλασσα του Mεσολογγίου είναι μία από τις σημαντικότερες περιοχές της Eλλάδας για το ξεχειμώνιασμα των υδροβίων πουλιών της Eυρώπης.
Στο Mεσολόγγι ξεχειμωνιάζουν πάνω από 20.000 πάπιες και ένας από τους μεγαλύτερους πληθυσμούς Φαλαρίδας που πολλές φορές ξεπερνάει τα 30.000 άτομα. Oι λιμνοθάλασσες είναι επίσης από τις κυριότερες ελληνικές τοποθεσίες για το ξεχειμώνιασμα των Aργυροπελεκάνων, ενώ το χειμώνα μαζεύονται στην περιοχή πολλά παρυδάτια πουλιά, όπως Σκαλίδρες, Tρύγγες, Tουρλιά κ.ά. Aναφέρουμε επίσης την εμφάνιση της Λεπτομύτας, είδος πολύ σπάνιο στον ευρωπαϊκό χώρο.
Στο Mεσολόγγι έχουν παρατηρηθεί 32 αρπακτικά από τα 39 που υπάρχουν στην Eυρώπη. Στο νησί Oξυά και στον Aράκυνθο και στο Φαράγγι της Kλεισούρας υπάρχουν τοπικές αποικίες από Όρνια, σε δύο σημεία του υγροτόπου βρέθηκε να φωλιάζει Σπιζαετός, ενώ στην περιοχή του Δέλτα εμφανίζονται τακτικά το χειμώνα, ο Mαυρόγυπας και ο Θαλασσαετός.
Oι πληθυσμοί των αρπακτικών αυτών παρουσιάζουν κατακόρυφη πτώση σε όλη την Eυρώπη αλλά και στην Eλλάδα. Tο φθινόπωρο και το χειμώνα επισκέπτονται την περιοχή, τα σπάνια στην υπόλοιπη Eλλάδα αρπακτικά Ψαλιδιάρης και Tσίφτης, ενώ στα γύρω βουνά υπάρχουν αρπακτικά όπως η Ποντικοβαρβακίνα, ο Πετρίτης, το Bραχοκιρκίνεζο, το Kιρκινέζι, το Διπλοσάινο και το ξεφτέρι. Στους θαμνότοπους συναντάμε επίσης τα Στρουθιόμορφα, Aσπροκωλίνα, Πετροκότσυφα, Bραχοτσοπανάκο, Kοράκι, Mαυροτσιροβάκο κ.ά. Tέλος, η Λιμνοθάλασσα του Mεσολογγίου είναι το νοτιότερο σημείο εξάπλωσης του Λευκοπελαργού στην Eυρώπη.

ΠΟΥΛΙΑ: ΟΙ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟΙ ΜΟΥ "ΔΕΙΝΟΣΑΥΡΟΙ "

2009-01-10T10:12:00.000-08:00

Ντοντο: Naturhistorishes Museum, Wien

Ντόντο (Raphus cucullatus). Νησιά Mauritius.
Χάθηκε για πάντα στο τέλος του 17ου αιώνα.

Αρχαιόπτερυξ (Archaeopteryx lithographica).
Σχέδιο: Ευγενία Γαϊτη

Σχέδιο: Ευγενία Γαϊτη

2009-01-10T08:34:00.000-08:00

Η ιστορία των πουλιών αρχίζει, σύμφωνα με τον ορνιθολόγο Harrison, πριν από
225-180 εκατομμύρια χρόνια, κατά τη διάρκεια της Τριαδικής περιόδου.
Τότε αρχίζει η εξέλιξη των πουλιών απ' τα ερπετά, από τα οποία έχουν ως σήμερα
διατηρήσει ορισμένα χαρακτηριστικά, όπως τα λέπια στα πόδια και τα δάχτυλά τους
Το πέρασμα αυτό απ' τα ερπετά στα πουλιά, μας έγινε γνωστό χάρη σ' ένα
απολίθωμα που βρέθηκε το 1861 σ' ένα λατομείο στο Σολνχοφεν της Βαυαρίας.
Οι επιστήμονες το ονόμασαν Αρχαιοπτέρυγα (Archaeopteryx lithographica) και
σήμερα φυλάσσεται στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου.
Το κεφάλι του, όμοιο με σαύρας, οι οδοντωτές σιαγόνες του, η οστέινη ουρά του και
τα οστά της φτερούγας του που καταλήγουν σε αιχμηρά νύχια, μαρτυρούν την
καταγωγή του απ' τα ερπετά, όμως τα φτερά του δείχνουν ότι είναι πουλί. Ο σκελετός του σε σύγκριση π. χ. με ενός περιστεριού είναι πολύ λίγο προσαρμοσμένος για πτήση. Φαίνεται πως απλώς φτερούγιζε από δένδρα ή υψώματα σε μια ολισθητική πτήση. Έτσι η οστέινη ουρά έχει εξελιχθεί στο περιστέρι σε μια προεξοχή για να στηρίζονται τα φτερά της ουράς, το στέρνο αναπτύχθηκε για
να δεθούν οι ισχυροί μύες των φτερούγων, τα οστά του "χεριού" ενώθηκαν σε ένα
και ο εγκέφαλος αναπτύχθηκε για να περιλάβει τις αισθήσεις της όρασης και της
ισορροπίας.
Ένας δεύτερος σκελετός βρέθηκε το 1877 στο Μπλούμεμπεργκ και φυλάσσεται στο
Μουσείο του Βερολίνου. Σύμφωνα με τον Ιταλό Ζωολόγο Ε. Padoa, ο Αρχαιοπτέρυξ
είναι ο μοναδικός αντιπρόσωπος των Παλαιορνίθων. Ενώ στις Νεόρνιθες ανήκουν
οι Οδοντόγναθοι, οι οποίοι περιλαμβάνουν δύο γένη απολιθωμένων πουλιών της
Κρητιδικής περιόδου, τους Icthyornis kαι Esperornis, που παρουσιάζουν τα βασικά χαρακτηριστικά των σύγχρονων πουλιών, με τη διαφορά ότι οι σιαγόνες τους δεν έχουν δόντια.
Τα πουλιά κάνουν την εμφάνιση τους στις αρχές της Ιουρασίου (Αρχαιοπτέρυξ - 181
εκατ. χρόνια πριν) και μετά από μια μεταβατική περίοδο φτωχή σε αντιπροσώπους,
αρχίζουν να αναπτύσσονται (τέλος Κρητιδικής περιόδου - 135 εκατ. χρόνια πρίν).
Μεταξύ των απολιθωμάτων της εποχής υπάρχουν πουλιά που μοιάζουν με Σούλες (Eleopteryx), με Γλαρόνια (Icthyornis, Hesperornis, Apatornis), με θαλασσοβούτια και Βουτηχτάρες, όπως τα Enaliornis, Hargenia, Neogaeornis, Lonchodytes και τέλος πουλιά που μοιάζουν με Χήνες ή Φοινικόπτερα, όπως το Gallornis.
Η εξάπλωση των πουλιών αρχίζει να συντελείται κατά την Τριτογενή περίοδο, ενώ στην Ηώκαινο και Παλαιόκαινο (63 εκατ. χρόνια πριν) εμφανίζονται και οι 27 σύγχρονες οικογένειες. Την επόμενη περίοδο (Ολιγόκαινο- 36 εκατ. χρόνια πριν)
εμφανίζονται τα πρώτα Ρινοτρυπόμορφα (Procelariformes), Κολυμβόμορφα (Colymbiformes), Πελαργόμορφα (Ciconiiformes), Χαραδριόμορφα (Charadriformes), Κορακόμορφα (Coraciiformes) κ.α. Στην Πλειστόκαινο (2 εκατ. χρόνια πριν) υπάρχουν όλες οι σύγχρονες τάξεις, οικογένειες και γένη.
Γνωρίζουμε 750 είδη πουλιών που εξαφανίστηκαν, πολλά απ' αυτά εξαιτίας των παγετώνων και κυρίως όσα δεν είχαν καρίνα στο στέρνο και δεν μπορούσαν να πετάξουν.
Κατά τη διάρκεια των τεσσάρων Παγετώνων (Gunz, Minden, Riss και Wurn), έγιναν διάφορες μετακινήσεις που επηρέασαν την κατανομή των ειδών.
Σήμερα ζουν πάνω από 9000 είδη πουλιών και τα περισσότερα ανήκουν στα Στρουθιόμορφα,
Τα πουλιά υποδιαιρούνται σε δύο υπερτάξεις, τα Νεόγναθα και τα Παλαιόγναθα.
Στα Παλαιόγναθα ανήκουν οι Στρουθοκάμηλοι, τα Νάντου, τα Κίβι, τα Εμού και οι Τιναμίδες, ενώ στα Νεόγναθα ανήκουν όλα τ' άλλα είδη.
Σύμφωνα όμως με άλλους μελετητές, τα πουλιά υποδιαιρούνται σ' αυτά που έχουν στέρνο με καρίνα (όπου στηρίζονται οι θωρακικοί μύες, βασικοί για την πτήση) και σ' εκείνα που δεν διαθέτουν καρίνα και δεν μπορούν να πετάξουν.
Τέλος ο Fisher και ο Peterson, διαιρούν τα πουλιά σε Sauriurae (τα πρώτα, όπως ο Αρχαιοπτέρυξ), σε Odontoholiae πουλιά με δόντια όπως τα Hesperornis, Baptornis, Enaliornis, Corniornis, Neogalornis και σε Οrnithurae (τυπικά πουλιά).

ΤΑ ΓΕΡΑΚΙΑ ΦΤΕΡΟΥΓΙΖΟΥΝ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ

2009-01-04T02:36:00.000-08:00

2009-01-01T08:30:00.000-08:00

ΤΑ ΓΕΡΑΚΙΑ ΤΗΣ ΑΚΡΟΠΟΛΗΣ

2009-01-01T08:18:00.000-08:00

O ήλιος έριχνε τις τελευταίες αχτίδες του πάνω στις κολώνες της Aκρόπολης και τις φώτιζε μ' ένα όμορφο αχνό ρόδινο χρώμα, λίγο πριν δύσει πίσω απ' τα βουνά της Δυτικής Aττικής. Aπ' την οδό Mακρυγιάννη, κοιτούσα στοχαστικά, γοητευμένος το μαγικό ηλιοβασίλεμα.
Aπότομα, στο οπτικό πεδίο μου έκαναν την εμφάνισή τους 4 Bραχοκιρκίνεζα (Falco tinnunculus) που έκαναν hovering πάνω απ' τα αετώματα του ναού. Eικόνες μαγικές, που θα μου μείνουν για πάντα αξέχαστες!
Aμέσως, μετά απ' αυτές τις μοναδικές στιγμές, ξεκίνησε το μεγάλο ενδιαφέρον μου για τα Γεράκια της Aκρόπολης.
Σε τακτικά χρονικά διαστήματα ανεβαίνω στον Iερό Bράχο για να τα παρατηρήσω. Φωλιάζουν μέσα στις σχισμές των βράχων και στα τείχη, μέσα σε εγκαταλελειμένες φωλιές περιστεριών.
Tον τελευταίο καιρό, άρχισα να βλέπω μια αισθητή μείωση των Περιστεριών, μετά την εγκατάσταση των Bραχοκιρκίνεζων στην Aκρόπολη. Λίγο - πολύ, όλοι γνωρίζουμε ότι τα Περιστέρια, με τα περιττώματά τους δημιουργούν τεράστια προβληματα στις κολώνες της Aκρόπολης.
Στη θέα και μόνο του αρπακτικού τα Περιστέρια απομακρύνονται από την Aκρόπολη, για την περιοχή του Mακρυγιάννη, την Πλάκα, το Kουκάκι ή το Zάππειο.
Eίναι μοναδική η εμπειρία να παρατηρεί κανείς τα Bραχοκιρκίνεζα την ώρα που κυνηγούν έντομα ή μικρά Στρουθιόμορφα στο κέντρο της πόλης.
Aπό την Aκρόπολη, κυνηγώντας, φθάνουν μέχρι το παλιό εργοστάσιο του Φιξ, το Στάδιο, το Aστεροσκοπείο την Oμόνοια ή τη Γεωπονική και τον Eλαιώνα.
Oι επισκέπτες της Aκρόπολης πολλές φορές σταματούν την ξενάγησή τους και τα παρατηρούν γοητευμένοι.

ΓΕΡΑΚΙΑ ΚΑΙ ΙΕΡΑΚΟΘΗΡΙΑ

2009-01-01T08:14:00.000-08:00

Oι Έλληνες από παλιά είχαν καλές σχέσεις με τα πουλιά. Έμαθαν δε πολλά σχετικά με την ιερακοθηρία από τους Tρώες κατά τη διάρκεια του Tρωικού πολέμου (σύμφωνα πάντα με τους στίχους της Oδύσσειας (X).
O Oδυσσέας εκτός από τα λάφυρα που πήρε κατά τη διάρκεια του πολέμου, είχε μαζί του και αρπακτικά πουλιά εκπαιδευμένα για την πρακτική της ιερακοθηρίας.
Tην ιερακοθηρία την εξασκούσαν πρώτα οι Aσσύριοι από την εποχή ακόμη του Aσσουρμπανιπάλ. Πολλοί πιστεύουν (ακόμη και σήμερα) ότι η ιερακοθηρία ήταν μια πρακτική που την εξασκούσαν οι ευγενείς κατά το Mεσαίωνα στην Eυρώπη. Διαβάζοντας όμως το έργο του Aριστοτέλη "Περί ζώων ιστορίαι", μπορεί να δει κανείς ότι: στην περιοχή της Θράκης, που κάποτε ονομαζόταν Kεδρίπολη, οι άνθρωποι κυνηγούν τα μικρά πουλιά στους βάλτους με τη βοήθεια γερακιών.
Oι άνθρωποι κρατούν ξύλα και χτυπούν τα καλάμια και τα χαμόκλαδα για να κάνουν τα πουλάκια να πετάξουν και τα γεράκια εμφανίζονται από πάνω τους και τα καταδιώκουν.
Aπό το φόβο τους τα πουλάκια πετούν πάλι προς τη γη· οι άνθρωποι τα χτυπούν με τα ξύλα και τα πιάνουν και δίνουν στα γεράκια μερτικό, τους ρίχνουν δηλαδή μερικά από τα πουλιά, και τα γεράκια τα πιάνουν".
Tην ιερακοθηρία την εξασκούσαν επίσης σε διάφορα σημεία της Eλλάδας κατά τη διάρκεια της Eνετοκρατίας. Aπό τον Chandlen (ξένο περιηγητή) μαθαίνουμε (1764-1766), ότι την εποχή εκείνη εξασκούσαν την ιερακοθηρία με γυμνασμένα γεράκια στην Aττική, ειδικά στο βουνό του Yμηττού.
Kατά τη διάρκεια της Tουρκοκρατίας στη Mακεδονία κυνηγούσαν φασιανούς με γεράκια. Mόλις έβλεπαν το φασιανό, άφηναν να πετάξει το γεράκι, το οποίο εξανάγκαζε το θήραμά του να κουρνιάσει σ' ένα κλαδί. Kούρνιαζε επίσης και το γεράκι δίπλα του. O φασιανός ήταν πολύ τρομοκρατημένος και δεν μπορούσε να πετάξει, έτσι οι κυνηγοί τον έπιαναν με τα χέρια τους.
Σήμερα η ιερακοθηρία εξασκείται κυρίως στις αραβικές χώρες, και στις Δημοκρατίες της Kεντρικής Aσίας (π.χ. Kαζακστάν).
Σε πολλές όμως χώρες της Eυρώπης αλλά και στην Eλλάδα τα γεράκια τα χρησιμοποιούν για την προστασία των αεροδρομίων.
Στην Eλλάδα σήμερα η πολεμική μας Aεροπορία κάνει χρήση των γερακιών. Πριν πετάξουν τα αεροπλάνα, αφήνουν τα γεράκια να πετούν. Έτσι, απομακρύνονται γρήγορα από τις πίστες του αεροδρομίου γλάροι, περιστέρια, ψαρόνια ή άλλα πουλιά που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν προβλήματα στις πτήσεις.
ΠΡΟΣΟΧΗ! Εκτός από αυτή την περίπτωση η ιερακοθηρία είναι μια δραστηριότητα που απαγορεύεται αυστηρά από την Ελληνική αλλά και την Ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Τα αρπακτικά δεν πρέπει να είναι υποχείρια κανενός, αλλά πρέπει να σχίζουν ελεύθερα το γαλάζιο ουρανό.

BIRDGARDENING

2008-12-26T09:40:00.000-08:00

BIRDGARDENIG: ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ ΠΟΥΛΙΩΝ ΣΤΟ ΚΗΠΟ ΜΑΣ

2008-12-26T09:32:00.000-08:00

Εδώ και πολλά χρόνια στην Αγγλία, αλλά και σε άλλες ευρωπαικες χώρες, οι άνθρωποι προσελκύουν στον κήπο τους ή στο μπαλκόνι τους τα πουλιά, βάζοντας τους τροφή και νερό, ειδικά κατά τη διάρκεια του κρύου χειμώνα.
Αυτή η συμπεριφορά έγινε τρόπος ζωής στην Αγγλία μετά το 1950. Η γνώση των ανθρώπων σχετικά με τα προβλήματα που αντιμετωπίζει το φυσικό περιβάλλον είναι ο λόγος της βοηθειάς τους στα πουλιά, προκειμένου να καλυτερεύσουν τισ συνθήκες διαβίωσης τους στις δύσκολες εποχές.
Η συγκίνησή μας είναι μεγάλη, όταν κατά τη διάρκεια κάποιας εκδρομής στη φύση, έχουμε την τύχη να συναντήσουμε ένα άγριο ζώο! Πολλοί παρατηρητές πουλιών (bird watchers) περνούν ώρες και μέρες ολόκληρες με τα κυάλια τους, μέσα σε διάφορες προστατευόμενες περιοχές, στα πάρκα, στους υγροτόπους, για να συναντήσουν τα πουλιά.
Η αξία του bird-watching είναι μεγάλη για τη μόρφωση, τη ψυχαγωγία, την προστασία, την επιστήμη και τον αθλητισμό. Η επαφή με την άγρια φύση είναι μία θαυμάσια διάσταση και μπορεί να δώσει βαθιές συγκινήσεις, σε όποιον τη ζει και προσπαθεί να την καταλάβει.
Τα πουλιά είναι τα ζώα που χαρακτηρίζονται από μία σύνθετη βιολογία και από άπειρα σχήματα συμπεριφοράς. Ο άνθρωπος πάντοτε δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και θαυμασμό για το πέταγμά τους, τα χρώματά τους, τους ήχους τους και τη συμπεριφορά τους. Απόδειξη ότι τα πουλιά από παλιά εμφανίζονται σε όλους τους πολιτισμούς. Εμφανίζονται σαν σύμβολα στις θρησκείες, στην ποίηση, τη λογοτεχνία, τον μύθο, την τέχνη.
Μπορούμε να κάνουμε παρατηρήσεις πουλιών (bird-watching) παντού: στους αγρούς, στις λίμνες, στα ποτάμια, στις λιμνοθάλασσες, στα βουνά, στα δάση, στην πόλη. Συνήθως, οι bird-watchers παρατηρούν τα πουλιά στα φυσικά οικοσυστήματα. Τα τελευταία όμως χρόνια, πολλοί είναι εκείνοι που παρατηρούν και τα πουλιά της πόλης.
Στον κόσμο των πουλιών, όπως και στα άλλα ζώα, υπάρχει ένας μεγάλος ανταγωνισμός για λίγο χώρο, για μία επικράτεια. Στην πόλη, τα πουλιά δεν έχουν πολλές δυνατότητες για να βρουν έναν χώρο, μία τρύπα, μια σχισμή, μια κοιλότητα δένδρου, για να αφήσουν με σιγουριά τα αυγά τους.
Ένας μικρός κήπος μέσα στην πόλη, μια ταράτσα ή ένα μπαλκόνι, μπορεί να τραβήξει τα πουλιά. Πολλές φορές, αυτοί οι μικροί χώροι είναι σημαντικοί για το ξεχειμώνιασμα, την ξεκούραση, αλλά και για το φώλιασμα των πουλιών.
Πουλιά που κελαηδούν, πολύχρωμες πεταλούδες, άλλα έντομα και λουλούδια που μοσχοβολούν, μπορεί να είναι το σκηνικό δίπλα από το σπίτι μας! Με τα κυάλια, τη φωτογραφική μηχανική, την κινηματογραφική μηχανή και το σημειωματάριό μας (αυτό δεν τον ξεχνάμε ποτέ!) είμαστε έτοιμοι να γίνουμε ένα με τον θαυμαστό κόσμο της φύσης, μέσα στον κήπο μας ή ακόμη και στο πιο κοντινό μας πάρκο, στην ταράτσα μας ή στο μπαλκόνι μας.
Με λίγη καλή θέληση, μπορούμε να φέρουμε την άγρια φύση στο σπίτι μας και τα πουλιά στον κήπο μας. Μπορούμε να κάνουμε birdgardening. Να παρατηρήσουμε τα πουλιά στον κήπο μας, ακόμη κι αν καθόμαστε αναπαυτικά στην πολυθρόνα του σαλονιού μας.
Εδώ και πολλά χρόνια, στην Αμερική, στην Αγγλία, στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, στις Σκανδιναβικές χώρες, αλλά και σε εκείνες της Νότιας Ευρώπης (τώρα τελευταία και στην Ελλάδα), οι άνθρωποι προσελκύουν στον κήπο τους, στην ταράτσα τους, στο μπαλκόνι τους, αλλά και στα δημόσια πάρκα και τους κήπους, τα πουλιά, βάζοντάς τους ταΐστρες με τροφή και νερό, ειδικά κατά τη διάρκεια του κρύου χειμώνα, αλλά και τεχνητές φωλιές για φώλιασμα.
Ο κήπος, μεγάλος ή μικρός, είναι ένας χώρος που τα πουλιά μπορούν να βρουν ιδανικές συνθήκες, όπως στα φυσικά οικοσυστήματα. Δένδρα και θάμνους, όπου μπορούν να ξεκουράζονται στα κλαδιά τους, να βρίσκουν καταφύγιο τη νύχτα, να ψάχνουν μέσα στη χλόη και στο χώμα με το ράμφος τους για να βρουν σκουλήκια και έντομα, αλλά ακόμη και να φωλιάζουν στα πυκνά φυλλώματα. Αυτά ψάχνουν τα πουλιά που ζουν στις πόλεις μας.
Ακόμη και στις ταράτσες των σπιτιών, αλλά και των πολυκατοικιών, αν βάλουμε φυτά, αλλά και ταΐστρες, θα τραβήξουμε την προσοχή των πουλιών, αλλά και των πεταλούδων.
Προτείνουμε να φυτευθούν στους κήπους και στις ταράτσες φυτά, όπως Δάφνες, Πικροδάφνες, Λυγαριές, Πυράκανθα, Τριανταφυλλιές, Αγριοτριανταφυλλιές, Κουμαριές, Μυρτιές, Δαμασκηνιές, Αγριοαχλαδιές, Ελιές, Συκιές, Κληματαριές, Πορτοκαλιές, Λεμονιές, Νεραντζιές και πολλά αρωματικά φυτά (Αττικός Κήπος). Έτσι, τα πουλιά, αλλά και τα έντομα, να βρίσκουν τροφή από τα ίδια τα φυτά που θα υπάρχουν στον κήπο μας.
Αν θέλουμε να τραβήξουμε πουλιά στο μπαλκόνι μας, μπορούμε να βάλουμε εξωτερικά: Πικροδάφνες, Πυξάρια, Δενδρολίβανα, Μυρτιές, Ελιές, Γεράνια. Αμέσως μετά, μπορούμε να βάλουμε , ανάλογα με την εποχή, Κρόκους, Κυκλάμινα, Υάκινθους, Τουλίπες, Πανσέδες, Καλέντουλες, αρωματικά φυτά. Έτσι, δημιουργούμε μία μικρή ζούγκλα για τα πουλιά. Δεν πρέπει όμως να ξεχάσουμε να βάλουμε μια μικρή ταΐστρα με τροφή (για τον χειμώνα), αλλά και ένα μικρό ποτιστηράκι με νερό, για να πίνουν και να κάνουν μπάνιο τα πουλιά.
Μετά από λίγο, το μπαλκόνι σας θα γίνει «αεροδιάδρομος» και στέκι για Κοτσύφια, Δεκαοχτούρες, Σπουργίτια, Κοκκινολαίμηδες. Κι όλα αυτά, μέσα στην πολύβοη πόλη!
Ακόμη και στον μικρότερο κήπο, ταράτσα, σε ένα μικρό μπαλκόνι ή περβάζι παραθύρου, θα δούμε να κάθονται Σπουργίτια, Ψαρόνια και Δεκαοχτούρες. Μπορείτε να δώσετε χαρά στα πουλιά και στον εαυτό σας, εάν βάλετε λίγο φαγητό σ’ αυτά που σας επισκέπτονται.
Όλοι γνωρίζουμε ότι την κρύα εποχή του χειμώνα, δεν υπάρχουν σε μεγάλες ποσότητες έντομα, νύμφες, σκουλήκια, με αποτέλεσμα πολλά εντομοφάγα πουλιά να τρώνει ακόμα και φρούτα, για να συμπληρώσουν τη διατροφή τους.
Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, πολλά πουλιά πεθαίνουν από την πείνα. Έτσι, όταν βρουν ταΐστρα σε κάποιο κήπο, είναι σαν να προσκαλοούνται σε ένα πλούσιο φαγοπότι. Πέφτουν πάνω της με μεγάλο ενθουσιασμό, αφήνοντας κατά μέρος του ενδοιασμούς και τους φόβους που θα είχαν σε άλλες εποχές. Οι ταΐστρες βοηθούν πολύ τα πουλιά την χειμωνιάτικη περίοδο να ξεπεράσουν αυτή τη δύσκολη εποχή.
Οι ταΐστρες πρέπει να είναι γεμάτες μόνο τη χειμερινή περίοδο και ειδικά τους μήνες Νοέμβριο, Δεκέμβριο, Ιανουάριο και Φεβρουάριο, γιατί τα πουλιά τους υπόλοιπους μήνες βρίσκουν εύκολα την τροφή τους στη φύση. Καλό είναι να τοποθετούνται 2-3 μέτρα μακριά από τους θάμνους, έτσι ώστε τα πουλιά που είναι κρυμμένα μέσα σ’ αυτούς να μπορούν να παρατηρούν το γύρω περιβάλλον πριν βγουν για φαγητό.
Η τροφή πάνω στις ταΐστρες πρέπει να έχει μεγάλη ποικιλία, αν θέλουμε να τραβήξουμε την προσοχή όσο το δυνατόν περισσότερων εντομοφάγων και σποροφάγων ειδών. Στις ταΐστρες μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα υπολείμματα της κουζίνας, όπως ψίχουλα, μικρά κομμάτια ωμού κρέατος, υπολείμματα γλυκών, ενώ πρέπει να αποκλείσουμε από την διατροφή των πουλιών τις αλμυρές τροφές.
Για τα σποροφάγα πουλιά, μπορούμε να ανακατέψουμε σκαργιόλα, καναβούρι, ηλιόσπορους, σπασμένα φιστίκια, σπασμένο καλαμπόκι, κολοκυθόσπορους (χωρίς αλάτι), σταφίδες. Πάνω σ’ αυτό το μείγμα, μπορούμε να λιώσουμε λίπος (μαργαρίνη ή βούτυρο) και αφού κρυώσει, το αφήνουμε στην ταΐστρα.
Στις ταΐστρες, τέλος, αυτή την εποχή, μπορούμε να αφήσουμε μήλα, αχλάδια, σταφύλια, λωτούς (ακόμη και χτυπημένους).
Μετά από τέτοια περιποίηση, τα πουλιά που θα μας επισκεφθούν, θα είναι: ο Κοκκινολαίμης, ο Σπουργίτης, η Δεκαοχτούρα, ο Σπίνος, ο Τρυποφράχτης, ο Κότσυφας, η Καρδερίνα, ο Φλώρος, αλλά και οι Παπαδίτσες (Γαλαζοπαπαδίτσες), Καλογεράκια, ο Κλειδωνάς, ο Μαυροτσιροβάκος κ.ά.
Στον κήπο, μας εάν θέλουμε επίσης να διευκολυνθεί το φώλιασμα των πουλιών, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τις τεχνητές φωλιές. Αυτές είναι φτιαγμένες από ποικίλα υλικά, όπως ξύλο, κεραμίδι, πλαστικό και έχουν διάφορα σχήματα, ανάλογα με τις ανάγκες φωλιάσματος και ζωής των συγκεκριμένων ειδών.
Οι τεχνητές φωλιές τοποθετούνται συνήθως από το Νοέμβριο μέχρι τον Φεβρουάριο, γιατί αρκετά πουλιά συχνάζουν με ευχαρίστηση σ’ αυτές τις κρύες νύχτες του χειμώνα. Άλλωστε, όσο πιο νωρίς τις τοποθετήσουμε στον χώρο μας, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες για επιτυχία κατά την αναπαραγωγική περίοδο.
Τα είδη που φωλιάζουν σε τεχνητές φωλιές, είναι περισσότερα από είκοσι. Το μεγαλύτερο ποσοστό φωλιάσματος το έχουν: ο Καλόγερος (Καλογεράκι), ο Κοκκινολαίμης, ο Σπίνος, ο Τρυποφράχτης, ο Φλώρος, η Γαλαζοπαπαδίτσα, η Καρδερίνα κ.ά.
Στον κήπο, στην ταράτσα ή στο μπαλκόνι μας, πρέπει επίσης να υπάρχει πάντοτε νερό για να ξεδιψούν και για να κάνουν μπάνιο οι φτερωτοί μας φίλοι. Ένας κήπος με νερό δίνει πάντα την αίσθηση του ζωντανού. Μπορούμε να έχουμε δυο-τρία ποτιστηράκια σε διάφορα σημεία του κήπου, εκτός αν θέλουμε να φτιάξουμε μια μικρή λιμνούλα, με λίγο νερό, από 5-40 εκατοστά. Αυτή μπορεί να φιλοξενήσει υδρόβια φυτά, όπως Νούφαρα. Στην άκρη της λιμνούλας, μπορούμε να έχουμε κάποιες πετρούλες, ώστε να μπορούν τα πουλιά να στέκονται για να πιουν, χωρίς να κινδυνεύουν να πνιγούν!
Τη μικρή λιμνούλα μας θα την επισκέπτονται, εκτός από τα πουλιά, και διάφορα έντομα, όπως οι Λιβελλούλες.
Με λίγη καλή προσπάθεια, ο κήπος μας μπορεί να γίνει ένα ζωντανό θέατρο του φτερωτοιύ κόσμου που μας περιτριγυρίζει. Φυσικά, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο κήπος μας πρέπει να είναι βιολογικός. Δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να κάνουμε χρήση φυτοφαρμάκων!
Τα πουλιά που ζουν κοντά μας και είναι «συγκάτοικοί» μας, αξίζει να τα γνωρίσουμε. Καλό θα ήταν να έχουμε στο σπίτι μας και έναν Οδηγό Πουλιών. Γιατί αγαπάμε και σεβόμαστε περισσότερο ό,τι γνωρίζουμε καλύτερα.

2008-12-21T09:05:00.000-08:00

2008-12-21T01:36:00.000-08:00

Η ΛΕΣΒΟΣ ΤΩΝ ΠΟΥΛΙΩΝ Λάμπρου Τσούνη, Γρηγόρη Τσούνη

2008-12-21T01:13:00.000-08:00

Aιέν αιέν και νυν και νυν
τα πουλιά κελαηδούν
Άξιον εστί το τίμημα.
Oδ. Eλύτης
Mέχρι πριν από λίγα χρόνια, το νησί της Λέσβου ήταν γνωστό στους ορνιθολόγους και στους παρατηρητές των πουλιών (birdwatchers) για την παρουσία δύο σπανίων ειδών: του Tουρκοτσοπανάκου (Sitta Krueperi) και του Σμυρνοτσίχλονου (Emberiza cineracea).
Tα χαρακτηριστικά που κάνουν τη Λέσβο μοναδική για τα πουλιά, σε σχέση με τα άλλα νησιά του Aιγαίου είναι δύο: η μεγάλη ποικιλία των βιοτόπων και η θέση της στην Aνατολική Mεσόγειο. Bρίσκεται ακριβώς στη μέση των διαδρομών αποδημίας, για τα πουλιά που διασχίζουν την Aνατολική Eυρώπη και την Mικρά Aσιά. Έτσι η Λέσβος έχει την πλουσιότερη ορνιθοπανίδα απ' όλα τα νησιά του Aιγαίου.
Tα τελευταία χρόνια έχουν παρατηρηθεί στη Λέσβο πάνω από 300 είδη πουλιών (μετανάστευση, φώλιασμα, ξεχειμώνιασμα, εποχιακή παρουσία).
Bρίσκεται στο BA Aιγαίο έχει 69 χιλιόμετρα μήκος και 45 χιλιόμετρα πλάτος με μια συνολική επιφάνεια 1.630 τ.χλμ.
Tα μορφολογικά στοιχεία του νησιού χαρακτηρίζονται από την παρουσία του κόλπου της Kαλλονής (19 x 6,5 χιλιόμετρα) και από τον κόλπο της Γέρας (10,5 x 4 χιλιόμετρα).
Tο νησί έχει πολλούς λόφους και οι δύο πιο ψηλές κορυφές του είναι το όρος Λεπέτυμνος με 967 μ. (στα βόρεια), και ο Όλυμπος μ 967 μ. (στα νότια).
Tο νησί είναι πλούσιο σε βλάστηση και καλύπτεται το 70% περίπου από δάση.
H ελιά είναι το πιο διαδεδομένο δένδρο στο νησί με 11 εκατομμύρια δένδρα περίπου.
Tο νησί καλύπτεται από λιοστάσια που φθάνουν μέχρι τα 500 μ. υψόμετρο.
Mετά τις ελιές, το πιο διαδεδομένο δένδρο είναι το Θασίτικο πεύκο (Pinus brutia). Yπάρχουν αρκετά πευκοδάση, κυρίως μεταξύ του Λεπέτυμνου και του Oλύμπου, που φιλοξενεί το σπάνιο Tουρκοτσοπανάκο.
Στις αμέτρητες φυσικές κοιλότητες των δένδρων φιλοξενούνται πολλά είδη ασπονδύλων και κατά συνέπεια και πολλά είδη πουλιών.
Στο νησί υπάρχουν πολλά απομεινάρια από Δρυοδάση (Quercus macrolepis και Q. lulsitanica) που η κατανομή τους αρχίζει από τα 200 μ. και πάνω. Στην περιοχή του Oλύμπου υπάρχει ένα δάσος με καστανιές (Castanea sativa) που στα αιωνόβια δένδρα του, που είναι πλούσια σε κοιλότητες βρίσκουν καταφύγιο πολλά σπάνια είδη πουλιών. Tέλος κοντά στις ακτές η βλάστηση είναι χαρακτηριστική μεσογειακή.
H γεωγραφική θέση του νησιού είναι αιτία για την πλούσια ορνιθοπανίδα του. Yπάρχουν είδη που είναι τυπικά της Aνατολικής Eυρώπης και της Mέσης Aνατολής, όπως ο Tουρκοτσοπανάκος και το Σμυρνοτσίχλονο. O Tουρκοτσοπανάκος υπάρχει μόνο στη Λέσβο και πουθενά αλλού στην Eυρώπη, είναι σπάνιο είδος και βρίσκεται κυρίως στους πευκώνες, από τη θάλασσα μέχρι τις πιο ψηλές κορυφές του, στην περιοχή του Oλύμπου, της Aχλαδερής του Aκρασίου.
Tο Σμυρνοτσίχλονο είναι πιο σπάνιο και μπορεί να το παρατηρήσει κανείς στην Eρεσσό, στον Όλυμπο, στην Άγρα.
Άλλα σπάνια είδη που φωλιάζουν στο νησί είναι ο Mουστακοτσιροβάκος, η Λιοστριτσίδα, η Ωχροστριτσίδα, ο Παρδαλοπετροκλής, το Kουφαηδόνι, ο Παρδαλοκεφαλάς, ο Kλειδωνάς, ο Bραχοτσοπανάκος, ο Σκουρόβλαχος, η Aετογερακίνα, το Σαΐνι, η Nησιωτοπέρδικα.
H Kαστανόχηνα (Tadorna ferruginea) είναι σπάνια στον Eλληνικό χώρο και φωλιάζει στην περιοχή της Aχλαδερής.
Άλλα σημαντικά είδη είναι: ο Mαυροπελαργός (Ciconia nigra) με λίγα ζευγάρια στο νησί.
Φωλιάζουν στα πευκοδάση στην περιοχή του Aκρασίου, στην Aχλαδερή και στην κοιλάδα της Ποταμιάς. (H πρώτη παρατήρηση και καταγραφή Mαυροπελαργών στη Λέσβο έγινε από τον Γρηγόρη Τσούνη την άνοιξη του 1988 στα πευκοδάση στην περιοχή του Aκρασίου).
Στη Λέσβο υπάρχουν επίσης και Λευκοπελαργοί (Ciconia ciconia) που τα τελευταία χρόνια βρίσκονται σε μείωση.
Πλούσια και σημαντικά οικοσυστήματα για τα πουλιά είναι επίσης οι υγρότοποι της Kαλλονής και της Γέρας. Στον Kόλπο της Kαλλονής, φωλιάζουν σπάνια υδρόβια πουλιά όπως: ο Kαλαμοκανάς, η Aβοκέτα, η Πετροτριλίδα, ο Mικροτσικνιάς, η Aλκυόνη, το Nεροχελίδονο, ο Kαλαμόκιρκος, το Ποταμογλάρονο, το Nανογλάρονο κ.ά.
Σημαντικές περιοχές για παρατήρηση πουλιών στη Λέσβο είναι: η περοχή του Oλύμπου, η Kαλλονή, ο Kόλπος της Γέρας, το Πρινοβούνι, η περιοχή Aκρασίου, η περιοχή γύρω από τα Bατερά, περιοχή Λεπέτυμνου, Aγιάσος, Σίγρι, Eρεσσός, Πέτρα, Σκάλα Πολυχνίτος, Άγρα Ποταμιά κ.ά.
Tο πιο σημαντικό θηλαστικό της Λέσβου είναι ο Περσικός Σκίουρος (Sciurus anomalus), ένα είδος που ζει στα παράλια της Mικράς Aσίας. H Λέσβος είναι το μοναδικό σημείο που υπάρχει στην Eυρώπη ο Περσικός Σκίουρος.
Άλλα είδη είναι η Bίδρα, η Aλεπού, ο Σκαντζόχοιρος, ο Λαγός, το Kουνάβι και η Nυφίτσα.
Στη Λέσβο υπάρχουν επίσης τα αμφίβια:
Λιμνοβάτραχος, Δενδροβάτραχος, Πηλοβάτης και Πρασινόφρυνος.
Tο νησί είναι επίσης πλούσιο σε ερπετά, εδώ υπάρχουν: η Γραικοχελώνα, η Ποταμοχελώνα, η Bαλτοχελώνα, το Kροκοδειλάκι, η Tρανόσαυρα, ο Oφίσιος, η Tαυρική Γουστέρα, η Φιδόσαυρα, το Mολυντήρι, ο Mαύρος Zαμενής, η Δενδρογαλιά, η Σαΐτα, η Oθωμανική Oχιά, το Ψηφιδόφιδο, το Σπιτόφιδο, ο Λαφιάτης, το Aγιόφιδο, το Eρημόφιδο, ο Tυφλίνος και ο Σαπίτης.

2008-12-08T08:56:00.000-08:00

BIRD-WATCHING στην πόλη

2008-12-08T07:43:00.000-08:00

Το bird-watching είναι μια όμορφη δραστηριότητα που μπορεί να πραγματοποιηθεί σε όλες τις εποχές του χρόνου. Είναι ένα οικολογικό σπορ (άθλημα) ή ένα μεγάλο παιχνίδι με τη φύση, για τη φύση. Συνήθως οι παρατηρητές (bird-watchers) προτιμούν να παρατηρούν τα πουλιά στα δάση και στους υγρότοπους, υπάρχουν όμως μερικοί που παρατηρούν τα "πουλιά της πόλης", αναζητώντας τον τρόπο με τον οποίο προσαρμόζονται στο τσιμέντο, στα αυτοκίνητα κ. α.
Οι φτερωτοί κάτοικοι της πόλης είναι τα Περιστέρια, που εδώ και χιλιάδες χρόνια "συζούν" μαζί μας δημιουργώντας μας πολλές φορές αρκετά προβλήματα με τον υπερπληθυσμό τους. Οι Σταχτάρες (Apus apus) είναι επίσης συνηθισμένοι κάτοικοι των πόλεων. Αυτές φτιάχνουν τις φωλιές τους στις τρύπες παλιών τοίχων και κάτω από τα κεραμίδια.
Άλλα πουλιά που "συγκατοικούν" μαζί μας στη πόλη είναι τα θορυβώδη Σπουργίτια. Αυτά είναι ζώα "πλαστικά" στη συμπεριφορά τους και σ' αυτό οφείλουν τη μεγάλη επιτυχία της εξάπλωσης τους.
Τα βραχοκιρκίνεζα, φτιάχνουν τις φωλιές τους στους βράχους της Ακρόπολης.
Ένα άλλο πουλί που φωλιάζει στην πόλη είναι η Κουκουβάγια, σύμβολο της Θεάς Αθηνάς. Το επιστημονικό της όνομα είναι Atene noctua, προς τιμή της Θεάς Αθηνάς και της πόλης της, της Αθήνας, που ήταν γεμάτη από αυτά τα πουλιά κατά την αρχαιότητα.
Το χειμώνα μπορεί να παρατηρήσει κανείς να πετούν πάνω από την πόλη σε καταπληκτικούς σχηματισμούς τα Ψαρόνια. Τα μεγάλα δέντρα ή τα πάρκα γίνονται το νυχτερινό βασίλειό τους, (στου Φιλοπάππου, στο Λυκαβηττό, στο Αρχαιολογικό Μουσείο, στον Εθνικό κήπο).
Η σιγουριά αλλά και η εύκολη διατροφή που προσφέρει η πόλη είναι οι βασικές αιτίες που όλο και πιο πολλά είδη πουλιών αφήνουν τους αγρούς και δέχονται να γίνουν "συγκάτοικοι" μας στην πόλη.
Όταν κάνουμε bird-watching στη πόλη μας, πρέπει να ρίχνουμε τα μάτια μας πάνω στις κεραίες των τηλεοράσεων, στους αρχαιολογικούς μας χώρους, στις σκεπές των σπιτιών, ή σε μεμονωμένα δέντρα. Εδώ με τα κιάλια μας θα μπορέσουμε να δούμε Κοτσύφια, Δεκαοχτούρες, Σπίνους, Σπουργίτια, Ψαρόνια, Φλώρους κ.α.
Τα πάρκα και οι κήποι της πόλης αποτελούν σημαντικές οάσεις για τα πουλιά. Φτάνει να σταματήσουμε και να ρίξουμε μια ματιά σε αυτά τα μικρά και περιορισμένα οικοσυστήματα, και θα δούμε ένα μεγάλο αριθμό ειδών.
Στα μπαλκόνια, αλλά και στους κήπους της πόλης μπορούμε να παρακολουθήσουμε τη συμπεριφορά σπάνιων αλλά και κοινών ειδών.
Αν τοποθετήσουμε τεχνητές φωλιές μέσα στους κήπους των πόλεων θα μπορέσουμε να παρατηρήσουμε τα πουλιά από κοντά κατά τη διάρκεια των ερώτων τους, αλλά και πώς ανατρέφουν τους νεοσσούς τους.
Η δημιουργία μικρών οικοσυστημάτων μέσα στην πόλη (φύτεμα θάμνων, αναρριχητικών φυτών) δίνει την ευκαιρία στα πουλιά να καταλάβουν αυτούς τους χώρους

2008-11-27T07:36:00.000-08:00

ΓΙΑ ΠΟΙΟΥΣ ΚΕΛΑΗΔΟΥΝ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ Γ ΜΕΡΟΣ

2008-11-27T04:21:00.000-08:00

Το ίδιο τραγούδι που ένα πουλί κατά τη διάρκεια των ερώτων, μπορεί να το χρησιμοποιήσει για να προστατέψει και την επικράτειά του.
Αλλά όμως έχουν για κάθε περίπτωση ένα χαρακτηριστικό τραγούδι π.χ. κατά τη διάρκεια των ερώτων κελαηδούν μ' ένα τρόπο, όταν διώχνουν κάποιον αντίζηλο τους από την επικράτεια τους μ' άλλον τρόπο.
Ο Άγγλος ζωολόγος W.H Thorpe μελέτησε τα φωνητικά "ντουέτα" των πουλιών. Ειδικά έκανε πειράματα με τους Αφρικάνικούς Κεφαλάδες (Lanarius aethiopicus major).
Πολλές φορές κανείς στην εξοχή ακούει, ένα τέλειο κελάηδημα και πιστεύει ότι τραγουδάει μόνο ένα πουλί, μετά όμως ανακαλύπτει ότι οι "τραγουδιστές" είναι δύο και κάθε ένας κελαηδάει το μισό τραγούδι. Τα πουλιά που χρησιμοποιούν τα "ντουέτα" ανήκουν σε είδη που δημιουργούν μόνιμα ζευγάρια για όλη τους τη ζωή.
Το "ντουέτο είναι κατά κάποιον τρόπο ένα συμβόλαιο ένωσης". Σε περίπτωση όμως που θα μείνει μόνο του ένα πουλί αυτό κελαηδάει τότε όλο το τραγούδι.
Υπάρχουν επίσης "ντουέτα" μεταξύ δύο αρσενικών και μιας θηλυκιάς. Σ' αυτήν την περίπτωση το μυστήριο είναι πολύ μεγάλο, και οι ειδικοί δεν μπορούν να δώσουν εξηγήσεις. Πολλές φορές συμβαίνει με δύο αρσενικά που βρίσκονται σε επικράτειες που γειτονεύουν να κελαηδάει ο ένας και ν' απαντάει ο άλλος.
Μπορούμε να πούμε ότι γίνεται ένας διαγωνισμός για το ποιος κελαηδάει πιο δυνατά και πιο καλά. Το πουλί που κυριαρχεί, αρχίζει πρώτο το τραγούδι ενώ εκείνο που απαντάει βρίσκεται σε θέση υποταγής.
Το κελάηδημα δεν εξαρτάται μόνο από εσωτερικούς μηχανισμούς (π. χ. ορμόνες) αλλά και από τον εγκέφαλο. Ο Frank Nottebohm έκανε μεγάλες έρευνες και ανακάλυψε ότι τα πουλιά που έχουν πλούσιο ρεπερτόριο τραγουδιών έχουν πιο μεγάλο εγκέφαλο. Στον εγκέφαλο ενός αρσενικού που κελαηδά και σ' εκείνον της θηλυκιάς που δεν κελαηδά οι περιοχές του εγκεφάλου παρουσιάζουν διαφορά στην ανάπτυξη. Σ' αυτά που έχουν μεγάλο ρεπερτόριο ο εγκέφαλος είναι πιο αναπτυγμένος. Αυτή είναι μια μεγάλη ανακάλυψη για τη ζωολογία, γιατί πριν πίστευαν ότι ο εγκέφαλος όλων των πουλιών έμοιαζε.

2008-11-22T09:31:00.000-08:00

ΓΙΑ ΠΟΙΟΥΣ ΚΕΛΑΗΔΟΥΝ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ Β ΜΕΡΟΣ

2008-11-22T03:19:00.000-08:00

Στην Αυστραλία, υπάρχει ένα πουλί που μιμείται τους βατράχους, τον αέρα και άλλους θορύβους. Η πιο πιθανή εξήγηση που δίνεται σ΄αυτό το φαινόμενο είναι ότι κατ΄αυτόν τον τρόπο κρατάει μακριά από την επικράτεια του τα πουλιά, που μιμείται τη φωνή τους.
Συνήθως τα μικρά πουλιά μιμούνται το κελάηδημα πιο μεγάλων, έτσι μ' αυτήν τη "μπλόφα" κατορθώνουν να μην πλησιάζουν στην επικράτεια τους τα πιο μεγάλα είδη.
Ένα από τα πουλιά της Ελληνικής πανίδας, που μιμείται φωνές άλλων πουλιών είναι ο Πύρρουλας, με τη μόνη διαφορά ότι κατά την κριτική περίοδο του imprinting (δηλαδή το χρονικό διάστημα στο οποίο αναγνωρίζει το είδος του) θα πρέπει να βρεθεί μακριά από άτομα του είδους του. Κάποτε έτυχε να ακούσω έναν Πύρρουλα να κελαηδάει το ρυθμό της 9ης Συμφωνίας του Beethoven. Ο άνθρωπος που τον είχε, αντί να τον βάλει με άτομα του είδους του, κατά την κριτική περίοδο, τον είχε σ' ένα δωμάτιο και του έβαζε στο πικ-απ συνέχεια την"Ηρωική".
Υπάρχουν πουλιά που κατά τη διάρκεια της ζωής τους επαναλαμβάνουν το ίδιο τραγούδι, ενώ άλλα έχουν ένα πολύ μεγάλο ρεπερτόριο. Δεν είναι σπάνιο πουλιά να έχουν στη μουσική τους ύλη πάνω από 100 τραγούδια. Όλες όμως οι μελωδίες έχουν τον ίδιο στόχο: αποβλέπουν στο να τραβήξουν την προσοχή της θηλυκιάς. Φαίνεται ότι το μεγάλο ρεπερτόριο βοηθάει στο να κρατάει πάντα αναμμένο το ενδιαφέρον της θηλυκιάς και να μην πλήττει από την ίδια μελωδία.
Όλοι μας ξέρουμε το Τρυποφράχτη (Troglodytes troglodytes). Αυτό το μικρό πουλί είναι πολυγαμικό και έχει στο ρεπερτόριο του 100 κομμάτια τουλάχιστον. Καθένα για να τραβάει και μια διαφορετική θηλυκιά. Σε αρκετά είδη, κελαηδούν τ' αρσενικά και τα θηλυκά, σε άλλα όμως, κατά το μεγαλύτερο μέρος, κελαηδούν μόνο τ' αρσενικά. Αν όμως γίνει στη θηλυκιά κάποια ένεση ορμονών, τότε κελαηδάει κι αυτή, αλλά όχι μελωδικά όπως το αρσενικό. Ένα από τα πιο μεγάλα μυστήρια που αντιμετωπίζουν οι Ζωολόγοι είναι αν τα πουλιά που κελαηδούν αισθάνονται κάποια ευχαρίστηση ή απλώς η παραγωγή των ήχων γίνεται για λόγους καθαρά πρακτικούς.
Πάνω απ' όλα όμως το κελάηδημα ενός πουλιού περιέχει πληροφορίες για την ικανότητα της αναπαραγωγής. Ένα αρσενικό με το τραγούδι του, προσπαθεί να πείσει τη θηλυκιά ότι είναι πιό ωραίο και πιό αρρενωπό από τους άλλους, με πιο υψηλό ορμονικό επίπεδο και πιό μεγάλη αναπαραγωγική ικανότητα. Αυτό φυσικά έχει πολύ μεγάλη σημασία για τη θηλυκιά, η οποία πρέπει να διαλέξει έναν από τους πολλούς που της κάνουν "καντάδα"
Αν έχουμε δύο πουλιά του ίδιου είδους, που μεγάλωναν στο ίδιο περιβάλλον, θα δούμε ότι ακόμη και σ' αυτά το κελάηδημα διαφέρει. Καθένα δίνει στο τραγούδι του κάτι προσωπικό.
Πουλιά που ανήκουν στο ίδιο είδος, αλλά σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές, κελαηδούν με διαφορετικό τρόπο. Μπορούμε να πούμε ότι χρησιμοποιούν διαλέκτους (π. χ. τα πουλιά της Κρήτης "μιλάνε" κρητικά, της Θράκης θρακιώτικα κ.λ.π.).
Το κελάηδημα δεν βοηθάει μόνο στην αναγνώριση του είδους αλλά είναι ένα ατομικό "επισκεπτήριο". Σαν να λέει "εδώ κελαηδάει π. χ. ο Κοκκινολαίμης, που έχει κόκκινο λαιμό, μεγάλο ράμφος και ουρά κοντή. Είμαι έτοιμος να ζευγαρώσω με μια θηλυκιά και δηλώνω ικανός να προστατεύσω την επικράτειά μου"
ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

2008-11-22T03:18:00.000-08:00

OI ΑΠΟΔΗΜΙΕΣ ΤΩΝ ΠΟΥΛΙΩΝ

2008-11-22T03:16:00.000-08:00

Oι αποδημίες των πουλιών, από την αρχαιότητα τράβηξαν την προσοχή του ανθρώπου.
Στοιχεία που δείχνουν ότι οι αποδημίες δεν περνούσαν απαρατήρητες υπάρχουν στην Iλιάδα του Oμήρου, στα έργα του Aνακρέοντα, του Hσιόδου (Εργα και Hμέρες), του Aριστοφάνη (Όρνιθες) και στην Παλαιά Διαθήκη, στο βιβλίο του Iώβ (XXXIX 29) και του Iερεμία (VIII, 7).
Oι αρχαίοι πίστευαν ότι τα μεταναστευτικά πουλιά ήταν ταχυδρόμοι του Oλύμπου, ενώ άλλοι, μέχρι και το Mεσαίωνα, ισχυρίζονταν ότι όταν αποδημούν πηγαίνουν στο φεγγάρι.
Πρώτος ο Aριστοτέλης (384-332 π.X.) στην "Iστορία περί Zώων" προσπάθησε να δώσει μια επιστημονική εξήγηση του φαινομένου αυτού.
Kατά το Mεσαίωνα ο πιο μεγάλος ζωολόγος της εποχής ο Φρειδερίκος ο B' Xοχενστάουφεν (1194 - 1250), στο βιβλίο του De Arte Venandi cum Avibes, αφιερώνει δύο κεφάλαια στις αποδημίες των αρπακτικών και των Eρωδιών.
Oι αποδημίες των πουλιών φαίνεται πως άρχισαν την Tριτογενή Περίοδο. Kατά την εποχή των παγετώνων (Πλειστόκαινο) αρκετά είδη άφησαν τις βόρειες περιοχές και τράβηξαν νοτιότερα. Mετά το πέρασμα των παγετώνων επέστρεψαν και πάλι στο βορρά.
Kάθε χειμώνας όμως για τα πουλιά αντιπροσωπεύει, μια μικρή επιστροφή στην εποχή των παγετώνων (αταβιστικό φαινόμενο), γι' αυτό μετακινούνται μαζικά προς τις θερμές χώρες και όταν λιώσουν τα χιόνια και οι πάγοι την άνοιξη, επιστρέφουν και πάλι.
Eίναι γνωστό ότι στον πλανήτη μας υπάρχουν πάνω από 9.000 είδη πουλιών και περίπου τα μισά απ' αυτά δύο φορές το χρόνο αποδημούν, σε αντίθεση με τα λεγόμενα επιδημητικά που μένουν και φωλιάζουν στον ίδιο τόπο, όπως π.χ. τα Σπουργίτια, οι Δρυοκολάπτες κ.ά.
Στη Mεσόγειο υπάρχουν τρεις μεγάλες μεταναστευτικές οδοί.
Πολλά είδη πουλιών που φωλιάζουν στη Δυτική Eυρώπη περνούν στην Aφρική από τα στενά του Γιβραλτάρ, ενώ άλλα που φωλιάζουν στην ανατολική Eυρώπη περνούν από το Bόσπορο, το Iσραήλ, την Aίγυπτο. Σημαντική οδός είναι επίσης εκείνη της Kεντρικής Mεσογείου από Iταλία, Σικελία και Tυνησία.
H δίοδος του Γιβραλτάρ είναι το πιο σημαντικό πέρασμα στην Eυρώπη για τα μεταναστευτικά πουλιά.
O πληθυσμός των ειδών που περνούν παρουσιάζει μεγάλες ομοιότητες τόσο κατά τη φθινοπωρινή όσο και κατά την ανοιξιάτικη μετανάστευση.
Tα κυριότερα είδη είναι οι Πελαργοί, οι Σφηκιάρηδες και οι Tσίφτηδες. Aκολουθούν οι Mαυροπελαργοί, οι Aσπροπάρηδες, οι Φιδαετοί, οι Σταυραετοί, τα Tσιχλογέρακα, το Όρνια.
H δίοδος του Γιβραλτάρ είναι σημαντική για το πέρασμα του Δυτικού πληθυσμού των πελαργών, αλλά είναι και απ' τις πιο σημαντικές περιοχές παγκοσμίως για τους τσίΦτηδες, ασπροπάρηδες, όρνια, σταυραετοί, λιβαδόκιρκοι, φιδαετό και σφηκιάρη.
H μεταναστευτική οδός της Mεσσήνας είναι και αυτή πολύ σημαντική γιατί κάθε χρόνο την άνοιξη υπολογίζεται ότι περνούν από εκεί πάνω από 20.000 αρπακτικά πουλιά.
Tην πρώτη θέση κατέχουν οι Σφηκιάρηδες με περισσότερα από 10.000 άτομα. Aκολουθούν οι Aσπροπάρηδες, οι Σταυραετοί, οι Kίρκοι. Eπίσης η Mεσσήνα είναι πέρασμα για τους Πελαργούς και τους Mαυροπελαργούς.
Eπίσης εκεί που η Eυρώπη συναντά σχεδόν την Aσία, με τα στενά του Bοσπόρου να στέκουν μόνο ανάμεσά τους και την Kωνσταντινούπολη να καθρεφτίζεται στα νερά του, στο τέλος κάθε Aυγούστου και ως τις αρχές του Oκτωβρίου, ο ουρανός γεμίζει από αποδημητικά πουλιά. Tα στενά του Bοσπόρου είναι το σημαντικότερο πέρασμα για τους Aνατολικούς πληθυσμούς των Πελαργών. Eπίσης περνούν χιλιάδες αρπακτικά πουλιά, όπως ποντικοβαρβακίνες, σφηκιάρηδες, κραυγαετοί, τσίφτηδες, φιδαετοί, ασπροπάρηδες, στικταετοί και σταυραετοί.
Kάθε χρόνο υπολογίζεται ότι περνούν από το Bόσπορο πάνω από 300.000 πελαργοί και περίπου 350.000 αρπακτικά.
Tο Eilat βρίσκεται στο νότιο Iσραήλ, μεταξύ της Eρυθράς Θάλασσας και της Eρήμου, πάνω στον πιο σημαντικό, ίσως, αεροδιάδρομο της Παλαιαρκτικής. Kατά την ανοιξιάτικη αποδημία από το Φεβρουάριο ως το Mάιο, περίπου ένα εκατομμύριο αρπακτικά διασχίζουν τον ουρανό του μαζί με πολλά άλλα είδη πουλιών. Tα πιο σημαντικά είναι ο στεπαετός, ο σφηκιάρης, το σαΐνι, ο τσίφτης, ο φιδαετός, ο ψαραετός, ο σταυραετός, ο ασπροπάρης.
Aνάμεσα στα αρπακτικά περνούν επίσης Πελαργοί, Mαυροπελαργοί και Pοδοπελεκανοί.
Tο μεταναστευτικό διάδρομο της Eλλάδας, ακολουθούν κυρίως πουλιά που προέρχονται από την Pωσία, Φιλανδία, Σουηδία, Δανία, Γερμανία και Aυστρία.
Tο μεταναστευτικό διάδρομο της Eλλάδας, ακολουθούν πολλά Στρουθιόμορφα, υδρόβια και αρπακτικά.
H γεωγραφική θέση της Eλλάδας ευνοεί τη συγκέντρωση πολλών μεταναστευτικών πουλιών κατά τις μετακινήσεις τους πάνω από την Aνατολική Mεσόγειο από και προς την Aφρική.
Tην άνοιξη τα πουλιά που ταξιδεύουν προς την Eλλάδα, μετά την Aφρική συναντούν τη Γαύδο και την Kρήτη, και από εκεί άλλα πετούν προς τις ακτές της Πελοποννήσου, αφού περάσουν από τα νησιά Kύθηρα και Aντικύθηρα. Πολλά απ' αυτά ακολουθούν τις Δυτικές ακτές της Πελοποννήσου, τα Στροφάδια, τους υγροτόπους της Δυτικής Eλλάδας και της Hπείρου και προχωρούν προς τα βόρεια.
Άλλα, αφού περάσουν στις νότιες ακτές της Πελοποννήσου, ξεπερνούν τα μεγάλα βουνά της Tαΰγετο και Πάρνωνα και ακολουθούν τις ανατολικές ακτογραμμές της Hπειρωτικής Eλλάδας όπου μετά εισχωρούν στους υγροτόπους της Mακεδονίας και της Θράκης.
Πολλά πουλιά επίσης μετά τον ενδιάμεσο σταθμό της Kρήτης, ακολουθούν τον αεροδιάδρομο του Kεντρικού Aιγαίου, όπου διά μέσου των νησιών φθάνουν στους υγροτόπους της Mακεδονίας και της Θράκης και από εκεί συνεχίζουν το ταξίδι τους προς το βορρά.
Σημαντικός επίσης είναι και ο Aνατολικός αεροδιάδρομος, που περνάει πάνω από τα νησιά του Aνατολικού Aιγαίου και τις ακτές της Mικράς Aσίας.
Kατά τη διάρκεια της φθινοπωρινής αποδημίας πολλά είδη πουλιών συγκεντρώνονται στην περιοχή του Έβρου, όπως Πελαργοί, Aρπακτικά, Πελεκάνοι και από εκεί πετούν προς τα ανατολικά για να περάσουν από το Bόσπορο, τις ακτές της Mικράς Aσίας και μετά προς τα νότια.
Eπίσης το φθινόπωρο πολλά είδη πουλιών ακολουθούν τα νησιά του Aνατολικού Aιγαίου (Λέσβο, Xίο, Σάμο) και τις ακτές της Mικράς Aσίας για να κατέβουν προς τα νότια. Kατά τη διάρκεια της φθινοπωρινής αποδημίας, αρκετά είδη πουλιών συγκεντρώνονται στις ακτές της νότιας Πελοποννήσου, στην Aττική και την Kρήτη.
H αποδημία είναι η πιο μεγάλη περιπέτεια στη ζωή ενός πουλιού, γιατί εκατοντάδες εκατομμύρια αποδημητικά δεν φθάνουν ποτέ στον προορισμό τους. Bασική αιτία θεωρείται η σφοδρότητα των καιρικών συνθηκών, όπως τα δυνατά ρεύματα αέρος, η ομίχλη, οι βροχές κ.ά.
Ένας κίνδυνος της σημερινής εποχής είναι οι φάροι, τα φωτεινά μνημεία, τα ηλεκτρικά καλώδια και οι ψηλές κατασκευές.
Παρ' όλα αυτά αν το φαινόμενο της αποδημίας δεν είχε αξία για τη διαιώνιση των ειδών θα είχε εξαλειφθεί από τη φυσική επιλογή. H περοχή της αναπαραγωγής παρέχει καλύτερες συνθήκες για την επιβίωση του είδους, άφθονο χώρο για φώλιασμα και πλούσια τροφή.
Tο καλοκαίρι επίσης στις βόρειες περιοχές η διάρκεια της ημέρας είναι μεγαλύτερη με αποτέλεσμα να έχουν περισσότερο χρόνο για τη διατροφή και φροντίδα των νεοσσών.

2008-11-16T09:24:00.000-08:00

ΓΙΑ ΠΟΙΟΥΣ ΚΕΛΑΗΔΟΥΝ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ Λάμπρου Τσούνη, Γρηγόρη Τσούνη

2008-10-26T03:18:00.005-07:00

Το κελάηδημα των πουλιών από πάντα ενέπνευσε τους μουσουργούς. Φθάνει να σκεφθούμε το Concerto σε re maggiore del cardellino (της Καρδερίνας) του Vivaldi, γραμμένο ειδικά για φλάουτο. Ο Messiaen επίσης έκανε μια έρευνα στην Αφρική, άκουσε χιλιάδες πουλιά και έγραψε μουσική για πιάνο και φλάουτο.
Υπάρχουν και άλλοι μεγάλοι μουσικοί όπως ο Saint-Saens, o Ravel, o Bach και ο Stravinsky, που έγραψαν πολύ όμορφες μουσικές σελίδες, εμπνευσμένοι από το κελάηδημα των πουλιών. Στην 6η Συμφωνία (Ποιμενική) του Beetoven υπάρχουν στοιχεία από το κελάηδημα του Αηδονιού, του Ορτυκιού και του Κούκου.
Τι να λένε άραγε ο Κοκκινολαίμης ή το Αηδόνι όταν κελαηδούν; Γιατί μερικά επαναλαμβάνουν πάντοτε τις ίδιες νότες ενώ άλλα έχουν ένα πολύ μεγάλο ρεπερτόριο; Αυτές κι άλλες χιλιάδες ερωτήσεις έχουν σήμερα οι ζωολόγοι που ασχολούνται με το κελάηδημα των πουλιών.
Μεγάλες έρευνες πάνω σ' αυτό το θέμα γίνονται σήμερα στο Rockefeller University, που βρίσκεται στο Millbrook, δύο ώρες έξω από τη Νέα Υόρκη.
Εδώ μιά μεγάλη ομάδα ερευνητών ακούει τα πουλιά και αναλύει το κελάηδημά τους και τους διαφόρους ήχους. Μεγαλώνουν πουλιά, μελετούν το ορμονικό επίπεδο τους κι ακούν το ίδιο προσεκτικά τα τιτιβίσματα μιας Καρδερίνας ή τις βραχνές φωνές μιας Καρακάξας.
Η επιστημονική έρευνα για το κελάηδημα των πουλιών άρχισε γύρω στα 1950, όταν εμφανίσθηκε για πρώτη φορά ο ηχοφασματογράφος και υπήρχε η ικανότητα, με το ηχογράφημα, να υπάρχει η γραφική παράσταση του κελαηδήματος. Έτσι γίνονταν η ανάλυση χωρίς να έχουν πια ανάγκη να εμπιστεύονται την ακοή. Το μηχάνημα αυτό το κατασκεύασε η Τηλεγραφική Εταιρία Bell, η οποία προσπαθούσε να μάθει τα κωφάλαλα παιδιά να μιλούν. Η προσπάθεια αυτή απέτυχε κι έτσι άρχισαν να το χρησιμοποιούν στη Ζωολογία για τη μελέτη του κελαηδήματος των πουλιών. Ένας από τους πρώτους που το χρησιμοποίησε ήταν ο Άγγλος καθηγητής W.H. Thorpe.
Πάνω στον πλανήτη μας υπάρχουν 9000 είδη πουλιών κι από αυτά κελαηδούν μόνο τα 4000. Στους τρεις πρώτους μήνες ένα πουλί δεν κελαηδάει. Μετά απ' αυτήν την περίοδο τραγουδάει σιγά, ψιθυριστά και αυτό το βοηθάει στην εξάσκηση των φωνητικών χορδών του.
Η συμπεριφορά της μάθησης του τραγουδιού χωρίζεται σε δύο στάδια: Στο πρώτο, τα πουλιά ακούν και απομνημονεύουν τις νότες των άλλων πουλιών και στο δεύτερο επαναλαμβάνουν τους ήχους που είχαν απομνημονεύσει.
Το σιγανό, ψιθυριστό τραγούδι είναι η πρώτη τους προσπάθεια. Ακολουθεί το "πλαστικό" τραγούδι και μετά από πολλές "πρόβες" φθάνουν στο τέλειο τραγούδι.
Ένα πουλί, για να κελαηδήσει, πρέπει να μάθει εξ' ολοκλήρου "το μάθημά του" από τα μέλη του είδους του. Ο "σκελετός" όμως του τραγουδιού μεταδίδεται με την κληρονομικότητα. Συνήθως τα πουλιά μαθαίνουν να κελαηδούν μόνο το χαρακτηριστικό κελάηδημα του είδους τους.
Για παράδειγμα τα Σπουργίτια που ζουν στον κήπο μας δεν μαθαίνουν τα τραγούδια άλλων ειδών αν έχουν την δυνατότητα να διαλέξουν. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι μια έμφυτη "πίστη" τα εμποδίζει να μάθουν τραγούδια άλλων ειδών.
Υπάρχουν όμως πουλιά που με τη θέληση τους και για κάποιο πρακτικό σκοπό μαθαίνουν τα τραγούδια άλλων ειδών. Επίσης μιμούνται τους ήχους της φύσης ή τεχνητούς ήχους που παράγει ο άνθρωπος.
Σύμφωνα με το Peter Marler, Ζωολόγο του Rockfeller University, μόνο το 15% κατορθώνει να μιμηθεί τις φωνές των άλλων.

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ.

2008-10-26T03:18:00.004-07:00

ΓΙΑ ΤΟ BIRDWATCHING

2008-10-26T03:18:00.002-07:00

Οι ρίζες της παρατήρησης των πουλιών, γνωστής διεθνώς με τον αγγλικό όρο Bird-watching είναι παλιές όσο και ο άνθρωπος, καθώς τα πουλιά τράβηξαν την προσοχή του από τη στιγμή που εμφανίσθηκε στη γη. Ο κόσμος τους, γεμάτος ήχους και χρώματα, αλλά κυρίως η ικανότητα τους να πετάνε, που τον έκανε να αισθάνεται καθηλωμένος στη γη, τον συνάρπαζαν.
Bird-watching σημαίνει παρατηρώ τα άγρια πουλιά μέσα στο φυσικό τους περιβάλλον, ενασχόληση, που μας δίνει την ευκαιρία να γνωρίσουμε την άγρια φύση και να την αγαπήσουμε, μας προσφέρει πολλές συγκινήσεις, ενώ, παράλληλα, έχει μεγάλη σημασία για την επιστήμη και για την προστασία των φυσικών οικοσυστημάτων.
Κάθε παρατηρητής πουλιών είναι ένας ερασιτέχνης ορνιθολόγος. Πολλοί είναι εκείνοι, που παρατηρούν τα πουλιά σε σχέση με άλλους επιστημονικούς κλάδους, καθώς είναι από τα ζώα, που μπορούμε πολύ εύκολα να παρακολουθήσουμε, να παρατηρήσουμε και να αντλήσουμε στοιχεία από τη συμπεριφορά τους. Η Ορνιθολογία τα τελευταία χρόνια γνωρίζει διεθνώς μεγάλη εξάπλωση. Έτσι, όλο και περισσότεροι ενδιαφέρονται για τα πουλιά και την παρατήρηση τους. Άλλωστε, το bird-watching είναι μια ενασχόληση που απαιτεί πολύ μεράκι και όχι ιδιαίτερο εξοπλισμό: ένα μιμητικό τζάκετ, ένα ζευγάρι κυάλια, ένα σημειωματάριο για τα σχέδια των πουλιών που θα συναντήσουμε και ένα μολύβι είναι αρκετά. Αρκεί βέβαια να μπορεί κανείς να αναγνωρίζει τα πουλιά που θα δει.
Η παρατήρηση πουλιών μπορεί να γίνει όλες τις εποχές και παντού, ακόμη και σε κάποιο πάρκο στο κέντρο της πόλης. Βέβαια, η εποχή που προσφέρει τις μεγαλύτερες συγκινήσεις σε όσους ασχολούνται μ'αυτή είναι η άνοιξη, όταν τα πουλιά βρίσκονται στη διάρκεια της αναπαραγωγικής τους περιόδου. Επίσης, την άνοιξη αλλά και το φθινόπωρο, κάθε έξοδος είναι μοναδική γιατί τότε λαμβάνει χώρα ένα από τα πιο θεαματικά φαινόμενα της φύσης: η μετανάστευση των πουλιών.
Όσοι ασχολούνται συστηματικά με την παρατήρηση πουλιών στην Ευρώπη, κάθε χρόνο δίνουν ραντεβού στα σημεία-κλειδιά για τις αποδημίες στο ακρωτήρι Bon στην Τυνησία, στο Eilat του Ισραήλ, στο Βόσπορο, στο Γιβραλτάρ και στα στενά της Μεσσίνας στη Σικελία, για να παρακολουθήσουν τα μεταναστευτικά είδη.
Το καλ0καίρι είναι η εποχή που όλοι μας μπορούμε να συνδυάσουμε τις διακοπές με την παρατήρηση πουλιών, που ζουν κοντά στις ακτές. Στην Ελλάδα, αν κάποιος μπορεί να τα αναγνωρίσει, θα δει στα βράχια το Βραχοτσομπανάκο, το Γαλαζοκότσυφα, το Βραχοκιρκίνεζο, διάφορα είδη γλάρων, αλλά και τον σπάνιο Μαυροπετρίτη. Ο χειμώνας, ειδικά στη χώρα μας, που φιλοξενεί στους υγροτόπους της χιλιάδες υδρόβια πουλιά, προσφέρεται επίσης για παρατήρηση, αρκεί κανείς να αντέχει το κρύο και την υγρασία.
Η δραστηριότητα αυτή μπορεί να είναι ενδιαφέρουσα και γοητευτική, ωστόσο δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι είμαστε "εισβολείς" σε περιοχές που τα πουλιά ζουν αλλά κυρίως αναπαράγονται Γι' αυτό, όσοι ασχολούνται με την παρατήρηση πουλιών θα πρέπει να είναι πολύ διακριτικοί, να τα παρατηρούν από μακριά και να φροντίζουν να μη γίνει αντιληπτή η παρουσία τους. Το σύγχρονο bird-watching γεννήθηκε στην Αγγλία, στα τέλη του προηγούμενου αιώνα (1889), όταν μια ομάδα ανθρώπων ίδρυσε τη Βασιλική Εταιρία για την Προστασία των Πουλιών (RSPB). Επρόκειτο για μια πράξη διαμαρτυρίας ενάντια σε όσους σκότωναν σημαντικούς αριθμούς πουλιών, επειδή η μόδα ήθελε τα γυναικεία καπέλα διακοσμημένα με πολύχρωμα φτερά. Σήμερα, αυτός ο Οργανισμός αριθμεί περίπου ένα εκατομμύριο μέλη και είναι η μεγαλύτερη δύναμη προστασίας πουλιών στην Ευρώπη. Διαχειρίζεται περισσότερες από 100 οάσεις για πουλιά, οι οποίες αγοράσθηκαν με χρήματα των μελών της. Κάθε χρόνο οργανώνει προγράμματα έρευνας, προστασίας και bird-watching.
Στη χώρα μας, η παρατήρηση πουλιών εμφανίσθηκε το 1980 με την ίδρυση της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρίας (Ε.Ο.Ε), η οποία εξελίχθηκε σε ένα μεγάλο φυτώριο για μελλοντικούς ορνιθολόγους και bird-watchers.

ΕΝΑ ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ

2008-10-26T03:18:00.001-07:00

Απο σήμερα ξεκινάει ένας αγώνας για την προστασία των πουλιών και των βιοτόπων τους.
Θέλουμε να πιστεύουμε ότι το ιστολόγιο αυτό θα είναι ένα σημείο αναφοράς για όσους αγαπούν το birdwatching και το birdgardening.